In het kort

“Met gekweekte tumor voorspellen of chemo aanslaat”

“Voor het eerst is het gelukt vooraf te voorspellen of een chemotherapie wel of niet gaat aanslaan bij kankerpatiënten”, aldus NRC. Op basis van tumorweefsel van patiënten met uitgezaaide darmkanker ‘kweekten’ onderzoekers ‘mini-tumoren’, zodat zij in het laboratorium konden ‘uitproberen’ wat de reactie van de tumorcellen op bepaalde chemotherapie zou zijn. Hiermee hoopten zij van tevoren te kunnen bepalen bij welke patiënten chemotherapie zeker níet zou werken, zodat die patiënten nare bijwerkingen bespaard zouden kunnen blijven. Van het middel irinotecan bleek vrij goed te kunnen worden voorspeld of het (vrijwel) zeker géén effect zou hebben op de tumor. Andersom was dit niet het geval: als de mini-tumor goed reageerde op het middel was dit niet per se het geval bij de tumor in de patiënt. Bij de andere chemotherapie (5-fluorouracil en oxaliplatin) kon niet worden voorspeld of deze wel of niet zou aanslaan. De onderzoekers stellen daarom dat hun methode op dit moment alleen gebruikt zou kunnen worden om te voorspellen of irinotecan níet werkzaam zal zijn. Het is dus nog geheel niet te voorspellen of een chemotherapie zeker wél zal werken, zoals het nieuwsbericht suggereert.
Het is belangrijk te vermelden dat dit onderzoek zich in een nog experimentele fase bevindt. Zo bleek het bijvoorbeeld bij een op de drie patiënten niet mogelijk om een ‘mini-tumor’ te kweken. Volgens NRC hopen de onderzoekers “dat de mini-tumortest uitgebreid kan worden naar andere soorten kanker en dat er in de toekomst ook de werking van experimentele medicijnen op kan worden getest, voordat ze aan de patiënt worden gegeven.” Voor nu zal eerst nog moeten blijken of de onderzoeksresultaten op grotere schaal bevestigd kunnen worden voor de eerste toepassing in de dagelijkse praktijk zal kunnen plaatsvinden.

Geschreven door: redactie
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

“Kunstbaarmoeder geeft extreem vroeg geboren baby grotere overlevingskans”

Het Algemeen Dagblad schrijft dat “een kunstbaarmoeder de overlevingskansen van veel te vroeg geboren baby’s kan flink vergroten”. Dit nieuws blijkt zeer voorbarig: er is een Europese subsidie beschikbaar gemaakt zodat drie artsen van de Technische Universiteit Eindhoven en het Maxima Medisch Centrum aan een prototype van zo’n kunstbaarmoeder kunnen werken. Het doel is om binnen vijf jaar een werkend prototype te hebben. In 2018 presenteerden deze artsen al een ‘symbolisch ontwerp’ van deze baarmoeder.
Het is overigens niet een geheel nieuw idee: in 2017 slaagden Amerikaanse wetenschappers er in om acht te vroeg geboren lammetjes twee tot vier weken in een kunstbaarmoeder te laten leven. Op dit moment is een kunstbaarmoeder voor te vroeg geboren baby’s echter (nog) geen realiteit. Laat staan dat nu al te stellen is dat zo’n kunstbaarmoeder “vroeg geboren baby’s een grotere overlevingkans geeft”: het zal naar verwachting nog jaren duren voordat blijkt of dit inderdaad het geval is.

Geschreven door: redactie
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

“Rel om vleesadvies dat kankerrisico bagatelliseert”

NRC schrijft over nieuw onderzoek naar de gezondheidseffecten van het eten van rood vlees. Het onderzoek zou “dynamiet in de discussie over vleesconsumptie” zijn. Volgens de Volkskrant zou het onderzoek “internationaal ophef en verwarring” veroorzaken.
Een grote groep onderzoekers heeft het verband tussen het eten van rood of bewerkt vlees en het risico op kanker en hart- en vaatziekten opnieuw uitgebreid onderzocht. Hun bevindingen daarbij zijn terug te brengen tot de volgende twee conclusies:

  1. Het is erg onzeker dat het eten van rood of bewerkt vlees daadwerkelijk de directe oorzaak is van een verhoogd risico op kanker of hart- en vaatziekten
  2. Mocht dit directe effect daadwerkelijk bestaan, dan geeft het maar een kleine verhoging van het risico op deze ziekten

De onderzoekers stellen daarom “dat de huidige dieetadviezen kunnen blijven gelden en niet verder hoeven worden aangescherpt”. Dit betekent echter niet dat zij daarmee zeggen dat “vlees minderen om gezondheidsredenen niet noodzakelijk is” zoals NRC stelt, of dat mensen nu weer “gerust rund, varken, schaap en geit kunnen eten”, zoals de Volkskrant schrijft. Het advies blijft, ook volgens dit nieuwe onderzoek, om beperkte hoeveelheden rood of bewerkt vlees te eten.
Omdat veel Nederlanders meer vlees eten dan geadviseerd wordt, stelt het Voedingscentrum in een reactie op het nieuws wel dat “minder vlees eten nodig blijft”. Ook hun conclusie is echter dat de adviezen uit het onderzoek gewoon aansluiten bij de huidige dieetadviezen en dus niet voor ophef en verwarring zouden hoeven zorgen.

Lees voor meer informatie bij dit nieuwsbericht deze reactie van het Voedingscentrum.

Geschreven door: redactie
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

“Longartsen: Geen enkele e-sigaret Nederland meer in”

Vrijwel alle landelijke media melden vandaag dat Nederlandse longartsen geen e-sigaret meer willen zien. Het nieuwsbericht is gebaseerd op uitspraken van longarts en tevens voorzitter van de Vereniging van Artsen voor Longziekten en Tuberculose (NVALT) in het Algemeen Dagblad: “Wij willen dat er geen enkele e-sigaret Nederland meer in komt. Bij een totaalverbod op elektronische sigaretten hangen we de vlag uit.”
Aanleiding voor deze uitspraken is de recente berichtgeving over de mogelijke risico’s van het gebruik van de e-sigaret. In september van dit jaar meldde Nieuwsuur op basis van informatie van de NVALT de eerste mogelijke gevallen van een onbekende longziekte bij gebruikers van de e-sigaret. De oorzaak van deze onbekende ziekte was niet met zekerheid de e-sigaret, maar volgens de voorzitter van de NVALT was de “waarschijnlijkheid heel groot”. Het Amerikaanse agentschap Food and Drug Administration (FDA), dat de kwaliteit van het voedsel en de medicijnen in brede zin controleert, doet momenteel onderzoek naar het gebruik van de e-sigaret en adviseert nu geen e-sigaretten die de stof THC bevatten te gebruiken.
Overigens schreef Dokter Media al eerder over de rol van de e-sigaret bij stoppen met roken: deze is onduidelijk en wordt voorlopig door huisartsen niet geadviseerd. In dat bericht benadrukten wij ook het risico van onzekerheid over langetermijneffecten van gebruik van de e-sigaret.

Geschreven door: redactie
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

“‘Mogelijk kankerverwekkende’ maagzuurremmers teruggeroepen”

Meerdere media waaronder De Telegraaf melden dat “een groot deel van de maagzuurremmers met ranitidine wordt teruggeroepen van de Nederlandse markt”. Ranitidine is een medicijn dat zowel op recept als vrij verkrijgbaar is.
Medicijnfabrikanten moeten al hun medicijnen onderzoeken op mogelijke verontreiniging. Nu blijkt dat ranitidine op verschillende plekken wereldwijd verontreinigd is met de “mogelijk kankerverwekkende” stof NDMA. Het is niet zeker of de ranitidinegeneesmiddelen die in Nederland verkrijgbaar zijn ook verontreinigd zijn. Volgens de Inspectie voor Gezondheidszorg en Jeugd wordt het risico voor gebruikers van ranitidine op basis van de huidige beschikbare informatie ingeschat als “zeer klein”. Voor alle zekerheid worden nu alle middelen met ranitidine teruggeroepen. Mensen die ranitidine op recept hebben gekregen worden hierover geïnformeerd door hun apotheek. Soms wordt ranitidine ook zelf gemaakt door een apotheek. Het gaat dan om een drank met ranitidine, met name gebruikt door kinderen. De grondstof die daarvoor nodig is, valt in sommige gevallen ook onder de terugroepactie.
Volgens het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen is het onvermijdelijk dat er nu een tekort aan ranitidine ontstaat, maar zijn er voldoende alternatieve geneesmiddelen beschikbaar.

Lees voor meer informatie dit uitgebreide bericht op de website van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd.

Geschreven door: redactie
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

“Keizersnedebaby’s hebben meer ongunstige darmbacteriën”

NRC meldt dat “in de darmen van baby’s die via een keizersnede zijn geboren meer ziekteverwekkende en minder gezonde bacteriën zitten”. Een Brits onderzoek laat inderdaad zien dat, ten opzichte van een vaginale bevalling, de samenstelling van darmbacteriën bij pasgeborenen die via een keizersnede geboren zijn verschilt. De onderzoekers hebben echter niet gekeken naar wat dit betekent voor de gezondheid van deze kinderen. Zij concluderen dus ook niet – zoals NRC suggereert – dat hierdoor “astma en allergieën vaker voorkomen”.
Een hoogleraar microbiologie stelt daarom in reactie op het nieuws: “Wat deze bevindingen betekenen voor het latere leven (..) moeten volgende studies uitwijzen.”

Onlangs verschenen berichten die onterecht suggereerden dat een keizersnede de kans op autisme en ADHD verhoogt. Lees daar meer over in dit bericht van onze collega’s van Gezondheid en Wetenschap.

Geschreven door: redactie
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

“Genezing hiv stap dichterbij: wetenschappers bereiken doorbraak”

Volgens Algemeen Dagblad zijn “wetenschappers van de Universiteit Gent een stap dichterbij de genezing van hiv gekomen”. Ook De Telegraaf beschrijft het onderzoek met die woorden.
Hiv is het virus dat de ziekte aids kan veroorzaken. Met medicijnen is het virus tegenwoordig goed te onderdrukken. Maar stopt de patiënt met die medicijnen, dan komt het virus vaak snel weer terug.
Onderzoekers verbonden aan het Gentse ‘HIV Cure Research Centre’ hebben geprobeerd te achterhalen waarom het virus na stoppen met onderdrukkende medicijnen weer terugkomt. Door het bloed te bestuderen van 11 patiënten die waren gestopt met hiv-onderdrukkende medicijnen kwamen zij er achter dat het virus zich lijkt schuil te houden in “lichaamscellen die vaak delen”. De onderzoekers konden geen specifieke plek in het lichaam aanwijzen waar die cellen zich bevinden, maar concluderen dat “ook al lijkt er geen eenduidige bron voor de terugkeer van het hiv-virus te zijn, celdeling er een belangrijke rol in lijkt te spelen en daarom aandacht zou moeten krijgen in toekomstige strategieën gericht op genezing”.
In een persbericht van de Universiteit van Gent wordt dit vrij ongenuanceerd samengevat tot de kop: “Wereldprimeur: hiv-onderzoekers UZ Gent ontdekken waar restvirus zich schuilhoudt”.
Het onderzoek lijkt dus een mooie stap te zijn om verder onderzoek naar (de behandeling van) hiv verder richting te geven. Of hiermee ook daadwerkelijk de “sleutel tot genezing” is gevonden, zal nog moeten blijken. Voorlopig verandert het onderzoek nog niets voor patiënten die hiv-onderdrukkende medicijnen gebruiken.

Geschreven door: redactie
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

“Immuunmedicijn blijkt ouderen jaren jonger te maken”

De Volkskrant schrijft over resultaten van een klein Amerikaans onderzoek. Uit een experiment bij negen gezonde 50-plussers die drie verschillende medicijnen kregen voorgeschreven, bleek “de chemische verpakking van het dna wat ‘jonger’ geworden”. Het is nog geheel onduidelijk wat dit in de praktijk betekent. Zo is bijvoorbeeld niet bekend wat de voor- of nadelen op langere termijn zijn, of mensen de medicijnen moeten blijven gebruiken voor dit ‘verjongende’ effect en is bovendien de vraag of deze mensen ook echt langer zouden leven.
Onderzoekers zijn enthousiast over de ontdekking, vooral omdat deze aanleiding zal geven tot verder onderzoek. Maar het onderzoek zal er niet toe leiden dat gezonde mensen nu medicijnen moeten gaan slikken: het is nog veel te vroeg om nu al te stellen dat medicatie ‘ouderen jaren jonger maakt’.

Lees voor meer informatie dit uitgebreide bericht van onze collega’s van Gezondheid en Wetenschap.

Geschreven door: redactie
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

“Optimisten leven langer, en niet zo’n beetje ook”

Trouw meldt dat optimistische mensen langer leven. Dit verband suggereert dat mensen door optimistisch te zijn zelf invloed hebben op hun levensduur. Maar zoals de onderzoekers zelf ook stellen is dit nu onderzocht met een niet-representatieve steekproef en kan met de onderzoeksopzet niet worden aangetoond dat deze ‘optimisten’ langer leefden doordat zij optimistisch waren. Een daadwerkelijke oorzaak-gevolg relatie moet nog worden onderzocht.

Geschreven door: redactie
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

“Door muziek bij operatie minder kans op verslaving aan pijnstillers”

Verschillende media melden dat patiënten die voor, tijdens en na een operatie via een koptelefoon muziek luisteren, minder zware pijnmedicatie nodig hebben. De kop van het bericht op NU.nl klopt niet: er is geen onderzoek gedaan naar de kans op het verslaafd raken aan pijnmedicatie. Die ‘zware pijnstillers’, morfine-achtige middelen, kunnen bij een klein percentage patiënten (vooral bij langdurig gebruik) inderdaad verslavend zijn. Het is echter niet zo, zoals in de verschillende nieuwsberichten doorklinkt, dat patiënten zomaar worden blootgesteld aan zware verslavende pijnstillers. Goede pijnstilling na een operatie is bijvoorbeeld essentieel voor een goed herstel. Mogelijk kan het luisteren van muziek rondom de operatie hier dus aan bijdragen.

Lees voor meer informatie dit uitgebreide bericht van onze collega’s van Gezondheid & Wetenschap.

Geschreven door: redactie
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

“Vrouw hoeft maar half zoveel hartmedicatie te slikken als man”

De Volkskrant meldt dat “vrouwen met hartfalen gebaat zijn bij een veel lagere dosering van de twee belangrijkste typen hartmedicatie dan de internationale cardiologierichtlijn nu voorschrijft”. Er is steeds meer aandacht voor man-vrouwverschillen met betrekking tot – met name – hartklachten. Op dit moment maken de meeste richtlijnen nog geen onderscheid tussen mannen en vrouwen, maar de onderzoekers hopen dat dit onderzoek bijdraagt aan de reeds lopende discussie. De Nederlandse hoogleraar cardiologie Angela Maas is een van de voornaamste wetenschappers die zich met dit onderwerp bezighoudt. Zij prijst de onderzoekers, maar merkt wel op dat de richtlijnen pas moeten worden aangepast nadat vervolgonderzoek heeft plaatsgevonden.
Vrouwen die een lagere dosering van hun medicatie willen overwegen kunnen dit met hun eigen arts bespreken.

Geschreven door: redactie
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

“Preventief slikken van ‘polypil’ verkleint de kans op een hartkwaal bij 50-plussers”

“Een grensverleggend idee dat de gangbare medische praktijk op zijn kop zet”, aldus de Volkskrant. Onderzoek in Iran naar de preventie van hart- en vaatziekten, waarbij de helft van een groep 50-plussers een zogeheten ‘polypil’ – een combinatie van aspirine, bloeddruk- en cholesterolverlagers –  kreeg, zou “zeer indrukwekkende en solide” resultaten laten zien. Uit de resultaten van het onderzoek blijkt dat liefst 35 mensen vijf jaar lang deze ‘polypil’ moeten slikken om één ernstige complicatie van hart- en vaatziekten te voorkómen. Dat betekent dus dat 34 gezonde mensen vijf jaar lang de pil voor niets slikken. Het lijkt daarmee onwaarschijnlijk dat ‘de polypil’ nu echt het “grensverleggende idee” is waar de Volkskrant over schrijft.

Geschreven door: redactie
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

Lees meer