In het kort

“Alzheimer veel sneller opgespoord met nieuwe bloedtest”

De NOS schrijft vanmorgen: “binnen een jaar is er een bloedtest waarmee de ziekte van Alzheimer eerder en gemakkelijker op te sporen valt dan nu”. Deze uitspraak zou zijn gedaan door een hoogleraar van het Amsterdam UMC. Volgens een persbericht van het Amsterdam UMC denkt de hoogleraar “binnen een jaar deze test, die de ziekte van Alzheimer aantoont, op de markt te hebben”. Het persbericht stelt zelfs dat de genezing van Alzheimer een “stap dichterbij” is. Uit de berichten is niet op te maken op welke onderzoeken de uitspraken zijn gebaseerd.
Het is belangrijk te benadrukken dat de ziekte van Alzheimer momenteel niet goed te behandelen en zeker niet te genezen is. Het ‘eerder opsporen van de ziekte’ zou daarom vooral betekenen dat te betreffende persoon eerder weet dat hij of zij de ziekte heeft. De hoogleraar hoopt dat een eerdere diagnose in de toekomst ook kan leiden tot betere behandeling, maar durft daar tegenover de NOS geen uitspraak over te doen.
De NOS tempert zelf de hoge verwachtingen: “In het onderzoek naar de ziekte van Alzheimer zijn al vaak hoopgevende ontwikkelingen gepresenteerd. Maar ondanks uitgebreid onderzoek en hoge investeringen hebben die patiënten uiteindelijk nog maar heel weinig gebracht.”
Het zal het komende jaar afwachten zijn of de genoemde test inderdaad beschikbaar komt, in hoeverre deze blijkt te werken en vooral of het inzetten van de test ook tot voordeel leidt voor de patiënt. Tot die tijd lijkt de hoopgevende berichtgeving erg voorbarig.

Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

“Jaarlijks honderd doden door negeren oproep uitstrijkje”

Vrijwel alle media schrijven begin augustus over de mogelijke risico’s van het negeren van bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker. Uit cijfers van het RIVM zou blijken dat jaarlijks ongeveer 120 tot 150 vrouwen die niet meededen aan het bevolkingsonderzoek, overlijden aan baarmoederhalskanker: “Een grove schatting is dat 70% van hen sterft als gevolg van het niet of te laat screenen”.
Het RIVM heeft op haar website een keuzehulp voor vrouwen die twijfelen of ze wel of niet mee moeten doen aan het bevolkingsonderzoek. Volgens verschillende artsen zou die uitleg echter te neutraal zijn en zou het RIVM meer op de risico’s moeten wijzen.
Eerder uitte het RIVM wel zorgen over de gebrekkige HPV-vaccinatie bij meisjes. Deze vaccinatie beschermt tegen het virus dat uiteindelijk baarmoederhalskanker kan veroorzaken.
Of de beide berichten aanleiding gaan geven tot meer uitleg over de risico’s van baarmoederhalskanker is nog niet duidelijk.

Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

“Elf baby’s overleden bij onderzoek Amsterdam UMC”

Vrijwel alle media schrijven eind juli over onderzoek van het Amsterdam UMC. Het onderzoek is stopgezet nadat meerdere baby’s tijdens het onderzoek waren overleden. Het is nog niet duidelijk of de overlijdens direct te maken hadden met het onderzoek of het onderzochte medicijn. Het is bovendien belangrijk om te benadrukken dat het onderzoek werd uitgevoerd bij baby’s met een ernstige groeivertraging al vroeg tijdens de zwangerschap, waarvoor op dit moment nog geen behandeling beschikbaar is. Deze baby’s hebben een slechte kans om gezond geboren te worden. Onderzoekers zijn daarom op zoek naar een mogelijke behandeling.
Voor het onderzoek werden de zwangere vrouwen behandeld met sildenafil, een middel waarvan uit ander onderzoek was gebleken dat het de ongeboren baby’s met groeivertraging mogelijk zou kunnen helpen. Gedurende het onderzoek bleek echter dat het middel ná de geboorte nadelige effecten lijkt te hebben, met een verhoogd risico op overlijden. Het onderzoek is daarom direct stopgezet. Uit nadere analyse moet nog blijken of het medicijn inderdaad de directe oorzaak van de overlijdens is geweest.
Het Amsterdam UMC geeft in een nieuwsbericht meer informatie, en heeft het onderzoek gemeld bij de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd. Eén van de betrokken gynaecologen gaf in het programma Nieuwsuur nadere uitleg. Hij benadrukt daarin dat (onverwachte) negatieve onderzoeksresultaten helaas ook kunnen voorkomen, en dat het belangrijk is dat artsen daarvan leren om patiënten toekomstig beter te kunnen helpen.

Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

“Borstkankerpatiënt genezen door afweertherapie”

Onder meer NRC schrijft over een patiënt met uitgezaaide borstkanker die lijkt genezen “na een experimentele behandeling met haar eigen afweercellen”. Met bijgevoegde plaatjes van CT-scans wordt beschreven dat de uitgezaaide kanker is verdwenen, en, nu al bijna 2 jaar sinds de behandeling, nog steeds niet is teruggekomen. De patiënt maakt deel uit van een grotere groep patiënten die in onderzoeksverband worden behandeld met hun eigen witte bloedcellen. Voor het onderzoek wordt bij iedere patiënt bekeken welke witte bloedcellen specifiek op hun soort kanker gericht zijn. Deze speciale witte bloedcellen worden vervolgens in het laboratorium ‘gekweekt’: vermenigvuldigd tot grote aantallen. Daarna worden de witte bloedcellen weer in de bloedbaan van de patiënt gebracht. Deze experimentele vorm van behandeling bleek eerder werkzaam bij huidkanker (melanoom) en wordt nu onderzocht bij patiënten met andere vormen van kanker.

Zowel NRC als de onderzoekers zelf schrijven duidelijk dat dit ‘slechts één patiënt’ is bij wie de behandeling zo goed lijkt te werken. Werking en bijwerkingen op langere termijn moeten bovendien nog worden afgewacht. Maar, stellen de onderzoekers, “dit resultaat vertegenwoordigt een nieuwe vorm van immuuntherapie voor de behandeling van bepaalde soorten kanker”.
De behandeling vindt momenteel nog slechts plaats bij een kleine groep patiënten in onderzoeksverband: of en voor wie deze ‘experimentele behandeling’ toekomstig beschikbaar komt, is nu nog niet bekend.

Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

“Professor: psychiaters schrijven in toekomst partydrugs voor”

Algemeen Dagblad schrijft dat “een tabletje MDMA of een dosis ketamine bij de psychiater in de toekomst niet zo raar zal zijn”. De krant bericht over psychofarmacoloog Jan Ramaekers, die onderzoek doet naar MDMA en ketamine als behandeling voor depressie. Hij vertelde hierover in een college voor de Universiteit van Nederland. Onderzoek naar toepassing van deze stoffen – vooral bekend als harddrugs – zou “veelbelovende resultaten” opleveren. Ramaekers vertelt zelfs: “het snelle, langdurige effect is ongekend en geen enkel medicijn kan momenteel dit effect bereiken”. Het is echter belangrijk daarbij op te merken dat dit voorlopige resultaten zijn uit kleinschalige onderzoeken; Ramaekers stelt later zelf dat “er in ieder geval studies nodig zijn om aan te tonen dat het ook echt effectief is”. Bovendien zou het gaan om “één- of tweemalig gebruik als onderdeel van een langdurige cognitieve therapie”, in “veel lagere doseringen dan in de partyscene”. Deze harddrugs zijn daarom zeker niet zomaar bruikbaar als medicijn.
Voor eventuele medische toepassing van de genoemde stoffen moet dus nog veel onderzoek plaatsvinden. Daaruit zal dan moeten blijken of de stoffen inderdaad hun “veelbelovende resultaten” kunnen waarmaken.

Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

“Prijs kankermedicijnen kan drastisch naar beneden met nieuw berekenmodel”

De Volkskrant schrijft dat de prijs van kankermedicijnen “drastisch naar beneden” zou kunnen als gebruik wordt gemaakt van “een nieuw berekenmodel”. In het nieuwsbericht wordt een hoogleraar ‘evaluatie van de gezondheidszorg’ geïnterviewd. Zij bedacht een prijsmodel waarin naast de ontwikkelingskosten van kankermedicijnen – waar farmaceutische bedrijven (te) weinig openheid over geven – ook rekening wordt gehouden met bijvoorbeeld het aantal patiënten dat het medicijn gaat gebruiken en de concrete meerwaarde van het medicijn. De hoogleraar berekende met het model voor twee nieuwe, dure middelen die nu op de markt zijn “een drie tot twaalf keer lagere prijs”.
Dat de prijs van kankermedicijnen door het berekenmodel “drastisch naar beneden kan” lijkt echter weinig concreet nieuws: zolang farmaceutische bedrijven hun eigen medicijnprijzen mogen opvoeren is welk nieuw berekenmodel dan ook van geen enkele invloed. De hoogleraar vertelt daarom te werken aan een petitie en een ‘lobby in Brussel’, maar hoopt ook de farmaceutische bedrijven zelf te overtuigen. Haar prijzenswaardige initiatief heeft daarmee hoogstwaarschijnlijk nog een lange weg te gaan.

Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

“Mogelijk nieuw middel ontdekt tegen kaalheid”

NOS.nl en RTL Nieuws schrijven dat Britse onderzoekers “mogelijk een middel hebben gevonden tegen kaalheid”. Het middel zou zijn gebaseerd op ciclosporine, een bekend zwaar medicijn met veel mogelijke bijwerkingen waaronder toename van haargroei. Voor het onderzoek werden haarzakjes gebruikt van mannen die een haartransplantatie ondergingen. Deze haarzakjes werden vervolgens in een laboratorium blootgesteld aan een middel dat lijkt op ciclosporine. Dit middel – dat eerder mogelijk werkzaam bleek bij botontkalking – zorgde op celniveau voor meer activiteit in de haarzakjes. De onderzoekers concluderen op basis hiervan dat het middel mogelijk een nieuw medicijn tegen kaalheid op kan leveren.
Zoals NOS.nl echter al terecht schrijft, is er eerst “klinisch onderzoek bij mensen nodig om te kijken of het middel veilig is en ook echt aanslaat”. Dit betekent dat er voorlopig nog geen nieuw medicijn tegen kaalheid beschikbaar is.

Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

“Superbacterie straks dodelijker dan kanker”

Onder meer Metronieuws en Trouw schrijven deze week over ‘superbacteriën’ – bacteriën die resistent zijn geworden voor de meeste gebruikelijke antibiotica. De langer bestaande vrees voor superbacteriën zou nu worden aangewakkerd door slechte milieuomstandigheden in India: medicijnfabrieken zouden “zo veel antibiotica in het milieu dumpen, dat er resistente bacteriën ontstaan”. Een Britse econoom stelt in een reactie “Als er niks wordt gedaan, kunnen superbacteriën tegen 2050 dodelijker zijn dan kanker.”

De nieuwsberichten refereren aan een rapport over antibioticaresistentie uit 2016. De milieuvervuiling in de genoemde Indiase steden werd al beschreven in een onderzoek uit 2017. De uitspraak dat ‘superbacteriën straks dodelijker zijn dan kanker’ dateert zelfs uit 2014.

Het wordt niet duidelijk waarom al bovenstaande juist nu weer in het nieuws komt. Dat neemt overigens niet weg dat superbacteriën nog steeds een (potentieel) actueel probleem vormen. Het onderwerp staat daarom hoog op de agenda van de Wereld Gezondheidsorganisatie en wordt zeker in Nederland goed onderkend.

Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

“Q-koorts: klachten worden alleen maar erger”

Niet alleen het Algemeen Dagblad schrijft dat “Q-koortspatiënten ondanks intensieve behandeling jaren na de besmetting klachten houden die bovendien zelfs kunnen verergeren”, ook het NOS Journaal opende: “Q-koortspatiënten komen niet van problemen af”. De berichten suggereren dat Q-koorts in veel gevallen “een progressieve ziekte” is.
De nieuwsberichten zijn gebaseerd op een nog niet gepubliceerd en nog niet voltooid onderzoek van het Radboudumc naar de kwaliteit van leven van Q-koortspatiënten. Tot nu toe zijn 2600 patiënten gevolgd, die zijn onder te verdelen in drie categorieën:

  1. Q-koortsvermoeidheidssyndroom (10% van alle Q-koortspatiënten).
    Deze patiënten hebben veel beperkingen sinds hun Q-koortsinfectie, hun klachten lijken over de tijd niet toe of af te nemen.
  2. Chronische Q-koorts (5% van alle Q-koortspatiënten).
    Deze patiënten ervaarden minder beperkingen dan de eerste groep, maar kregen wel meer klachten gedurende de jaren dat zij gevolgd werden. Dit is dus de groep patiënten waar de termen “progressieve ziekte” en “klachten worden alleen maar erger” aan refereren.
  3. Overige Q-koortspatiënten (85% van alle Q-koortspatiënten).
    Dit is veruit de grootste groep. Deze patiënten hebben ooit een Q-koortsinfectie gehad, maar kregen geen verschijnselen van chronische Q-koorts of Q-koortsvermoeidheidssyndroom. Deze patiënten “rapporteren een steeds beter functioneren over de tijd”.

Q-koorts lijkt dus voor een minderheid een chronisch (15%) en progressief (5%) probleem, maar met de meeste Q-koortspatiënten (85%) lijkt het steeds beter te gaan. Tot het onderzoek volledig voltooid en gepubliceerd is, zijn verdere conclusies niet mogelijk.

Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

“Beginnende arts heeft weinig medicijnkennis”

Verschillende media waaronder NU.nl, AD en De Telegraaf schrijven dat beginnende artsen “niet goed in staan zijn om effectief en veilig medicatie voor te schrijven”. Het nieuws is gebaseerd op promotieonderzoek van een klinisch farmacoloog van het VUmc. Het promotieonderzoek bestaat uit verschillende onderzoeken (zoals hier en hier) naar verschillende manieren waarop Europese geneeskundestudenten het voorschrijven van medicatie krijgen onderwezen. Hieruit blijkt onder meer dat “45 procent van de ondervraagden nog nooit een medicijn had voorgeschreven vlak voor het afstuderen”. Dit is enerzijds natuurlijk niet vreemd, omdat geneeskundestudenten ook nog niet bevoegd zijn om medicatie voor te schrijven. Anderzijds zouden zij het voorschrijven misschien vaker moeten oefenen, voor zij dit als arts in de praktijk gaan doen.
In landen waar meer praktijkonderwijs wordt gegeven – zoals ook in Nederland – werd er beter gescoord. Zo moeten in Nederland geneeskundestudenten in hun laatste jaar in de rol van ‘semiarts’ wel al medicatie voorschrijven, maar wordt dit altijd vooraf gecontroleerd door een superviserend arts. Ook hebben ziekenhuizen in Nederland verschillende maatregelen om voorgeschreven medicatie te controleren, zoals medicatiebeoordelingen door apothekers en medicatieteams.
Van het voorschrijven van medicatie is al langer bekend dat dit een fout-gevoelig proces is, wat het huidige onderzoek opnieuw benadrukt. De promovendus pleit voor meer praktijkonderwijs en een verplicht Europees ‘voorschrijf-examen’.

Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

“Verslaafd aan een pilletje voor het slapen”

NRC handelsblad schrijft over Nederlands onderzoek naar mensen die langdurig slaappillen gebruiken. Verslavingsarts Erik Paling vertelt in een interview met de krant over onderzoek naar mensen die ‘afhankelijk’ zijn van slaappillen. Uit de eerste resultaten van het onderzoek zou blijken dat langdurig gebruik van slaap- en kalmeringsmiddelen – ook wel bekend als ‘benzodiazepinen’ of ‘benzo’s’ – leidt tot “afname van intelligentie”, “vertraging in het denken” en “moeite met onthouden”. Bij het onderzoek wordt ook gekeken naar nieuwe manieren om mensen van de slaappillen af te brengen. Het onderzoek loopt nog tot eind 2018.
Dat benzodiazepinen verslavend zijn is al lang bekend. De Nederlandse Huisartsenrichtlijn beveelt daarom aan om deze middelen alleen in uitzonderingsgevallen en dan voor korte duur voor te schrijven. Desondanks zijn er nog altijd veel mensen afhankelijk van de middelen. Mogelijk kan het beschreven onderzoek meer inzicht geven in zowel de risico’s van het gebruik als manieren om met de middelen te stoppen.

Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

“Vrouwen met reuma doen er langer over om zwanger te worden”

NU.nl schrijft dat het bij vrouwen met reuma langer duurt voordat zij zwanger raken dan bij vrouwen zonder reuma. Bij vrouwen met reuma zou dit gemiddeld zes maanden duren, tegenover gemiddeld drie maanden bij gezonde vrouwen. In een persbericht van het Erasmus MC is te lezen dat de activiteit van de ziekte – die gepaard kan gaan met zogenaamde ‘opvlammingen’ – en de soort medicijnen die die vrouwen gebruiken, hier invloed op hebben. Het gebruik van ontstekingsremmers (‘NSAID’s’) en hoge doses prednison zou beter vermeden kunnen worden. Volgens het persbericht zou uit eerder onderzoek al gebleken zijn dat er steeds meer andere medicijnen tegen reuma zijn die veilig tijdens de zwangerschap kunnen worden gebruikt.
De betrokken promovendus stelt dat “vrouwen met reuma er verstandig aan doen tijdig over gezinsplanning na te denken”. Zij benadrukt daarbij dat “goede communicatie en samenwerking tussen gynaecoloog en reumatoloog heel belangrijk zijn, liefst al voordat de vrouw zwanger raakt”.

Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier