“Artsen willen een euthanasieverzoek kunnen blijven weigeren”

In verschillende media was de afgelopen week te lezen over toenemende druk die artsen ervaren rond het uitvoeren van euthanasie. Een deel van de patiënten vindt dat hun arts “altijd moet meewerken” aan euthanasie, zo blijkt uit onderzoek van het NRC.

Review door: redactie
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier


Wat is er op te maken uit de titel?

De titel meldt dat artsen een euthanasieverzoek willen kunnen blijven weigeren. Dit wekt de indruk dat dit in de toekomst misschien niet meer zou mogen. In de inleiding van het nieuwsbericht geeft artsenfederatie KNMG duidelijk aan tegenstander te zijn van dit toekomstbeeld.

Waar komt dit nieuwsbericht vandaan?

Allereerst enkele feiten over euthanasie op een rij:

  • Euthanasie is sinds 2001 geregeld in de wet en mag alleen worden uitgevoerd door een arts
  • Euthanasie mag alleen worden uitgevoerd als wordt voldaan aan de zogenaamde ‘zorgvuldigheidseisen
  • Een arts is nooit verplicht om euthanasie uit te voeren
  • Wanneer de arts niet op het euthanasieverzoek van de patiënt in kan of wil gaan, heeft deze volgens de KNMG de morele plicht (maar geen absolute plicht) om de patiënt te verwijzen naar een andere arts die dit misschien wel zou willen.

Het nieuwsbericht is eigenlijk een samenvatting van drie dingen:

  1. Uit een lezersonderzoek van NRC Handelsblad over euthanasie bleek dat 25% van de deelnemers aan het onderzoek verwacht dat hun arts altijd meewerkt aan een euthanasieverzoek. Ook gaf 44% van de deelnemers aan dat ze vinden dat een oudere (75+) over een middel moet kunnen beschikken waarmee hij/zij zelfstandig een eind aan het leven zou kunnen maken (de zogeheten ‘laatstewilpil’).
  2. In 2014 hield artsenfederatie KNMG een onderzoek onder artsen over hun beleving rond euthanasie. Hieruit bleek dat artsen een toenemende druk ervaren vanuit patiënten en hun naasten om euthanasie uit te voeren. Dit zou komen door “het misverstand bij patiënten en naasten dat euthanasie een recht zou zijn”.
  3. In november 2015 was er een jaarlijkse bijeenkomst van de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde (NVVE). Hier was er veel aandacht voor de ‘laatstewilpil’. Deze pil is er nog niet, maar is wel een belangrijk onderwerp van discussie.

Is dit echt iets nieuws?

Discussie rondom euthanasie is niet nieuw. Ook discussie over de ‘laatstewilpil’ (ook bekend als ‘pil van Drion’) wordt al jaren gevoerd. Wat nieuw is en duidelijk voortkomt uit bovenstaande onderzoeken is dat artsen een druk ervaren vanuit patiënten om op een euthanasieverzoek in te moeten gaan. Dit “recht op euthanasie”, zoals het soms wordt beschreven, krijgt steeds meer aandacht. Uit het onderzoek van de KNMG blijkt dat artsen zich hier niet prettig bij voelen. Aan de andere kant blijkt dat de patiënt wel behoefte heeft aan meer zelfstandigheid bij beslissingen over het levenseinde.
Het is belangrijk om te melden dat er op dit moment een onderzoek loopt door de “Adviescommissie Voltooid Leven”. Deze commissie onderzoekt verschillende problemen bij beslissingen rondom het levenseinde, zowel op maatschappelijk als juridisch vlak. De uitkomsten van dit onderzoek worden in de loop van 2016 verwacht.

Wat kunnen we hier nu concreet mee?

Het NRC-onderzoek toont dat patiënten steeds vaker zelfstandig beslissingen willen nemen over hun levenseinde. Een deel van die patiënten vindt dat hun arts altijd moet meewerken aan euthanasie. Euthanasie is echter geen recht: artsen kunnen en willen hier niet altijd gehoor aan geven. Voor deze situatie is voorlopig nog geen oplossing. De resultaten van de Adviescommissie Voltooid Leven zullen hier later dit jaar waarschijnlijk nieuw licht op werpen.