Alle berichten

“Onderzoek: hartoperatie niet per se nodig, medicatie werkt vaak net zo goed”

Verschillende media waaronder de NOS melden dat hartpatiënten die nu standaard een operatie ondergaan vaak net zo goed af zijn met alleen medicijnen. De berichten zijn gebaseerd op een Amerikaans onderzoek dat recent is gepresenteerd tijdens een groot internationaal cardiologie congres (American Heart Association 2019).

In de basis gaat het om de volgende discussie:
Als een patiënt pijn op de borst heeft op basis van zuurstof gebrek in het hart, kan dat veroorzaakt worden door vernauwingen in de grote kransslagaderen (op basis van aderverkalking). Hiervoor zijn er twee behandelstrategieën: met medicijnen of door een ingreep. Een ingreep kan een dotter (ook wel: PCI) zijn of omleidingen middels een open hart operatie (bypass of CABG). Het werk van een dokter is erop gericht de patiënt langer te laten leven, en/of zich beter te laten voelen. Een veel voorkomende gedachte bij zowel artsen als patiënten is dat een ingreep voor een betere overleving zorgt in vergelijking met de behandeling met enkel medicijnen. Echter diverse onderzoeken in het verleden laten hierover tegenstrijdige resultaten zien.

Voor het onderzoek werden beide behandelstrategieën met elkaar vergeleken bij ruim 5000 patiënten. Deze patiënten hadden stabiele klachten van pijn op de borst door zuurstof tekort. Patiënten mochten niet meedoen aan het onderzoek als ze op dat moment een hartinfarct hadden of er recent een hadden gehad, als ze een verminderde pompfunctie van het hart hadden, of als ze een vernauwing in een zeer belangrijk eerste deel van de linker kransslagader hadden.

De resultaten van het onderzoek laten zien dat bij deze specifieke groep patiënten, een ingreep (dotter of bypass) niet zorgt voor een betere overleving of minder hartinfarcten na 4 jaar, dan de behandeling met enkel medicijnen. Wel heeft de groep die een ingreep krijgt hierna een grotere kans op minder klachten van pijn op de borst dan de met medicijnen behandelde groep.

Enkele punten van aandacht hierbij:

  • Het onderzoek is vooralsnog enkel gepresenteerd op het congres. De daadwerkelijke publicatie moet nog volgen, waardoor de volledige resultaten nog niet openbaar zijn en gecontroleerd kunnen worden door onafhankelijke artsen en onderzoekers.
  • De follow-up van het onderzoek is vooralsnog slechts 4 jaar. Het is hopen op een langere follow-up, zeker gezien het feit dat de 2 groepen richting het einde van het onderzoek wel langzaam lijken te gaan verschillen. Het is interessant te zien wat er gebeurt na 4 jaar.
  • Er volgt nog een interessante ‘substudie’ (genaamd CIAO-ISCHEMIA) waarbij specifiek wordt gekeken naar patiënten die wel pijn op de borst hadden, maar geen vernauwingen in de grote kransslagaderen.
  • In de Amerikaanse media wordt veel gesproken over een mogelijk financiële voordeel bij behandeling met medicijnen. Cijfers hierover zijn nog niet gepubliceerd, maar zullen waarschijnlijk binnenkort volgen.

Samengevat toont dit onderzoek aan dat bij patiënten met pijn op de borst een medicamenteuze behandeling net zo veilig is als een interventionele behandeling. Wel is er een grotere kans op vermindering van klachten na een interventie. De volledige onderzoeksresultaten zullen een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan ‘shared decision making’, waarbij arts en patiënt samen de voor deze patiënt meest geschikte behandeling kiezen.

Geschreven door: Tamara Aipassa, interventiecardioloog
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

  • Verklaring belangenverstrengeling: Dr Aipassa is interventiecardioloog en behandelt in die functie patiënten met hartklachten, ook door het uitvoeren van dotters. Zij is niet betrokken bij het onderzoek en heeft geen andere financiële belangen bij bovenstaand bericht.

“Arts wil aandacht voor levensgevaarlijk RS-virus: ‘Veel ouders kennen het niet'”

Deze week schreef NOS.nl over het RS-virus, “een relatief onbekend verkoudheidsvirus (…) met soms gevaarlijke gevolgen”. Het bericht volgt na uitspraken van een hoogleraar, die afgelopen week een congres over het virus organiseerde in Ghana.

Een review door Sophie Cohen, kinderarts in opleiding, Emma kinderziekenhuis, Amsterdam UMC
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

Lees meer

“Nieuwe bloedtest kan borstkanker vijf jaar voor de eerste knobbel opsporen”

Recent schreef het Algemeen Dagblad over een nieuwe bloedtest die borstkanker in een vroeg stadium op zou kunnen sporen: “Hiermee kunnen duizenden levens worden gered”. Het bericht komt voort uit een Brits onderzoek waarvan de eerste resultaten gepresenteerd zijn op een bijeenkomst over kankeronderzoek in Schotland.

Een review door Donica Lodder, ANIOS kindergeneeskunde, Zaans Medisch Centrum
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

Lees meer

“Honderden kankerpatiënten onder het mes in ziekenhuizen die te weinig opereren”

Algemeen Dagblad schrijft dat bijna een kwart van alle ziekenhuizen te weinig kankeroperaties uitvoert. De krant baseert dit op landelijke gegevens over operaties bij acht verschillende soorten kanker. Hieruit zou blijken dat vorig jaar “419 kankerpatiënten zijn geopereerd in ziekenhuizen die te weinig ervaring hadden met de operaties”. De patiënten zouden daardoor “nodeloze bloedingen, restweefsel en zelfs overlijden” riskeren.

Medische verenigingen hebben voor verschillende operaties afgesproken wat het minimum aantal operaties is dat een ziekenhuis jaarlijks moet uitvoeren, om zo de kwaliteit van die operaties te garanderen. Van een aantal operaties is bekend dat het risico op complicaties toeneemt naarmate die operatie minder vaak wordt uitgevoerd.

Uit het onderzoek van Algemeen Dagblad zou nu blijken dat bijna een kwart van de Nederlandse ziekenhuizen één of meer van die afspraken niet haalt. Daar kunnen overigens verschillende redenen voor zijn, die niet altijd hoeven te betekenen dat de kwaliteit van de operaties slechter wordt. Met het onderzoek van Algemeen Dagblad is bovendien niet gekeken naar het daadwerkelijke aantal complicaties. Daarom is nu niet direct te stellen dat alle patiënten zijn blootgesteld aan een verhoogd risico op complicaties of overlijden.

Dat neemt echter niet weg dat de krant een belangrijk punt aanstipt: de operatie-afspraken zijn gemaakt om de kwaliteit van zorg te waarborgen; een essentieel belang voor de patiënt die geopereerd moet gaan worden. In de Tweede Kamer wordt daarom aangestuurd op betere samenwerking tussen ziekenhuizen, zodat patiënten altijd worden geopereerd in een ziekenhuis dat voldoet aan de gestelde operatienorm.

Geschreven door: redactie
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

“Belangrijke doorbraak in onderzoek naar mazelen”

Onlangs verschenen in onder andere het Algemeen Dagblad en op NU.nl berichten dat het mazelenvirus niet alleen de ziekte mazelen zou veroorzaken, maar ook een “langdurige schade aan het afweersysteem”. Aanleiding hiervoor zijn twee recent gepubliceerde onderzoeken.

Een review door de redactie
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier en hier

Lees meer

“Al jong ongezond leven? Dan meer kans op dementie”

NRC schrijft dat uit onderzoek blijkt dat mensen die al jong ongezond leven, meer kans hebben op dementie. Britse onderzoekers gebruikten de gegevens van bijna 500 70-plussers die al vele jaren meedoen aan een groot onderzoek naar gezondheid. De 70-plussers, die overigens géén dementie hadden, ondergingen onlangs verschillende hersenscans. De uitkomsten van die scans werden vergeleken met hun gezondheidsgegevens – bekende risicofactoren zoals roken, overgewicht, hoge bloeddruk en diabetes – die waren opgeslagen op de leeftijden van 36, 53 en 69 jaar. Hieruit bleek dat bij deelnemers die één of meer van deze risicofactoren hadden, vaker een afwijkende hersenscan werd gezien. Dit verband was het sterkst wanneer de risicofactoren al op 36-jarige leeftijd aanwezig waren. De onderzoekers concluderen daarom dat “een hoger risico op hart- en vaatziekten verband houdt met een afwijkende hersenscan op 70-jarige leeftijd, zeker als het hogere risico al op jonge leeftijd aanwezig is”.

Omdat de onderzoekers dus géén patiënten met dementie hebben onderzocht – ook een afwijkende hersenscan wijst niet direct op dementie – is met dit specifieke onderzoek eigenlijk helemaal niet te concluderen dat ‘op jonge leeftijd ongezond leven leidt tot meer kans op dementie’, zoals NRC schrijft. Van de genoemde risicofactoren is echter al veel langer bekend dat ze leiden tot een grotere kans op het ontstaan van dementie. Het zal daarbij niet verbazen dat dit risico verder toeneemt naarmate de risicofactoren langer bestaan. Het onderzoek bevestigt daarom vooral het algemene advies voor een gezonde leefstijl.

Geschreven door: redactie
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

“Hartstichting: zout stimuleert ontstekingen”

Vrijwel alle media schrijven over onderzoekresultaten van het Amsterdam UMC. Voor het onderzoek kregen 11 gezonde jonge mannen gedurende 2 weken een dieet met veel zout (gemiddeld 19 gram zout per dag) en 2 weken een dieet met weinig zout (gemiddeld 2 gram zout per dag). Ten tijde van de hoge zoutinname bleken in het bloed van de mannen verschillende ontstekingsreacties te worden gestimuleerd. De onderzoekers concluderen daarom dat hoge zoutinname leidt tot toename van ontsteking, wat “ons een stapje dichterbij het begrip van de schadelijke effecten van hoge zoutinname brengt”.

Bij het onderzoek kunnen een paar belangrijke kanttekeningen geplaatst:

  • het onderzoek is uitgevoerd bij slechts 11 gezonde proefpersonen, wat de resultaten niet direct toepasbaar maakt op de algemene bevolking
  • de zoutinname was gedurende het onderzoek ofwel zeer hoog ofwel zeer laag, wat niet overeenkomt met gebruikelijke dagelijkse zoutinname
  • het is nog niet bekend of de gestimuleerde ontstekingsreacties ook daadwerkelijk leiden tot meer ziekteverschijnselen
  • met het onderzoek is niet te bepalen vanaf welke zoutinname de mogelijke schadelijke effecten optreden

Ondanks bovenstaande kanttekeningen geven de resultaten wel aanleiding tot verder onderzoek naar zoutinname en ontstekingsreacties. Omdat ontstekingsreacties een belangrijke rol lijken te spelen bij hart- en vaatziekten, nemen de onderzoekers hier alvast een voorschot op door te stellen dat “zout op die manier slagaderverkalking zou kunnen verergeren”. Of dit daadwerkelijk het geval is en welke zoutinname in dat opzicht nog ‘veilig’ is, zal nog moeten blijken.

Het is overigens al langer bekend dat een hoge zoutinname ongezond is. Om die reden adviseert het Voedingscentrum een maximale zoutinname van 6 gram per dag.

Geschreven door: redactie
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

“‘Een tia wordt te vaak onderschat'”

De Telegraaf schrijft over promotieonderzoek van huisarts-onderzoeker Faas Dolmans, waaruit blijkt dat “mensen die klachten hebben die duiden op een tia veel te lang wachten met het zoeken van medische hulp, terwijl het vaak de voorbode is van het ernstigere herseninfarct”. Dolmans wijst op de verschillende verschijnselen die kunnen duiden op een tia, die ook anders kunnen zijn dan de ‘klassieke’ kenmerken zoals een scheve mond, verwarde spraak of lamme arm. Hij benadrukt daarbij het belang van vroege herkenning, om schade door een beroerte te voorkómen. Daarnaast adviseert hij huisartsen bij het vermoeden van een tia direct bloedverdunners voor te schrijven, wat in de huidige richtlijn onvoldoende zou worden aangemoedigd.
Mensen die mogelijk een tia doormaken of dat bij een ander herkennen, worden geadviseerd direct contact op te nemen met hun huisarts, huisartsenpost of 112 te bellen.

Morgen 29 oktober is het ‘Wereld Beroerte Dag’. De berichtgeving over het promotieonderzoek sluit daarmee aan bij de extra aandacht voor het onderwerp.

Geschreven door: redactie
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

“‘Ex-voetbalprofs 3,5 keer zoveel kans op dementie'”

Verschillende media schreven onlangs over onderzoek naar het verband tussen voetballen en dementie. Schotse onderzoekers vergeleken de gezondheidsgegevens van bijna 8.000 ex-voetballers met die van zo’n 23.000 niet-voetballers. Hieruit bleek dat de ex-voetballers bijna 3,5 keer vaker overleden aan dementie dan de niet-voetballers.
Met het onderzoek is niet vast te stellen dat het (koppen tijdens het) voetballen de oorzaak is van de dementie. Opmerkelijk was bijvoorbeeld dat er geen verschil was tussen keepers – die doorgaans weinig ballen koppen – en veldspelers. Ook werden de ex-voetballers gemiddeld ouder dan de niet-voetballers, wat een andere verklaring kan zijn voor het vaker voorkomen van dementie.

Het onderzoek zal niet direct aanleiding geven om het koppen te verbieden, al sluit het wel aan bij de langer bestaande vermoedens dat koppen schadelijk kan zijn voor de hersenen. De Nederlandse voetbalbond is vorig jaar een onderzoek gestart naar de impact van koppen bij jonge voetballers.

Lees voor meer informatie ook dit uitgebreidere bericht van onze collega’s van Gezondheid en Wetenschap.

Geschreven door: redactie
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

“Alzheimer-medicijn lijkt aan te slaan: ‘Dit is een mega-stap’”

Vrijwel alle media schrijven over een mogelijk nieuw medicijn tegen de ziekte van Alzheimer. Dit nadat een medicijnfabrikant bekendmaakte dat het toestemming heeft gevraagd om het middel ‘aducanumab’ op de Amerikaanse markt te brengen. Het medicijn kan de ziekte niet genezen, maar zou het ziekteproces mogelijk kunnen vertragen.
Eerder dit jaar bleek nog dat het medicijn onvoldoende werkte, waarna onderzoek naar de werkzaamheid werd gestopt. Uit “een nieuwe analyse van aanvullende gegevens” zou nu blijken dat het medicijn toch wel zou werken.
Het is belangrijk hier direct enkele kanttekeningen bij te plaatsen:

  1. De onderzoeksresultaten waar de werkzaamheid uit zou blijken, zijn nog niet gepubliceerd (en dus niet openbaar om onafhankelijk te worden beoordeeld)
  2. Het medicijn zou een verbetering geven van de score die patiënten behaalden op een score-lijst voor onder meer het denkvermogen (die verbetering noemt men ‘statistisch significant’). Dat betekent echter nog niet direct dat de patiënten zich ook merkbaar beter gaan voelen door het medicijn (dat noemt men ‘klinisch relevant’)
  3. Het zal naar verwachting nog lange tijd duren voor het medicijn, als het inderdaad werkzaam blijkt, op de Europese markt beschikbaar komt

De ziekte van Alzheimer is op dit moment nog niet te genezen of af te remmen. Er zijn wel enkele medicijnen beschikbaar, maar die onderdrukken alleen sommige ziekteverschijnselen. Beschikbaarheid van een medicijn dat het ziekteproces merkbaar zou vertragen, zou daarom inderdaad een grote stap zijn. Voor daar daadwerkelijk sprake van is, zullen allereerst de volledige onderzoeksresultaten openbaar gemaakt moeten worden. Dit zal naar verwachting aan het eind van dit jaar gebeuren.

Lees voor meer informatie ook dit uitgebreidere bericht in NRC, of dit artikel in Medisch Contact.

Geschreven door: redactie
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

“Wat is het effect van vasten bij reuma?” (*)

* LET OP: de redactie van AVROTROS heeft ons laten weten dat het onderzoek dat in onderstaand review wordt besproken niet de bron is van de uitspraken van de Duitse arts. Volgens de redactie zou de arts zich baseren “op eigen patiënt-enquêtes. (…) Dit betreft geen wetenschappelijk onderzoek“. Voor de getallen die in het programma worden genoemd is in dat geval dus geheel geen wetenschappelijke bron beschikbaar. Omdat het door ons aangehaalde onderzoek wel door de Duitse arts is geschreven, heeft plaatsgevonden in dezelfde kliniek en over dezelfde vasten-methode gaat (en daarbij dus precies dezelfde succespercentages beschrijft als in het programma worden genoemd), laten wij de bespreking van het artikel ter informatie wel bij het review staan.

Vorige week stond het AVROTROS-programma Dokters van Morgen in het teken van de mogelijke gunstige gezondheidseffecten van vasten op verschillende ernstige aandoeningen zoals reuma en kanker. In het programma stelt een Duitse arts dat ‘tachtig procent van de patiënten klinisch succes heeft’. Deze uitspraken lijken echter ongenuanceerd en te berusten op onderzoek met veel kanttekeningen uitgevoerd in een instelling voor ‘integrale geneeskunde’.

Een review door de redactie
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

Lees meer

“Met gekweekte tumor voorspellen of chemo aanslaat”

“Voor het eerst is het gelukt vooraf te voorspellen of een chemotherapie wel of niet gaat aanslaan bij kankerpatiënten”, aldus NRC. Op basis van tumorweefsel van patiënten met uitgezaaide darmkanker ‘kweekten’ onderzoekers ‘mini-tumoren’, zodat zij in het laboratorium konden ‘uitproberen’ wat de reactie van de tumorcellen op bepaalde chemotherapie zou zijn. Hiermee hoopten zij van tevoren te kunnen bepalen bij welke patiënten chemotherapie zeker níet zou werken, zodat die patiënten nare bijwerkingen bespaard zouden kunnen blijven. Van het middel irinotecan bleek vrij goed te kunnen worden voorspeld of het (vrijwel) zeker géén effect zou hebben op de tumor. Andersom was dit niet het geval: als de mini-tumor goed reageerde op het middel was dit niet per se het geval bij de tumor in de patiënt. Bij de andere chemotherapie (5-fluorouracil en oxaliplatin) kon niet worden voorspeld of deze wel of niet zou aanslaan. De onderzoekers stellen daarom dat hun methode op dit moment alleen gebruikt zou kunnen worden om te voorspellen of irinotecan níet werkzaam zal zijn. Het is dus nog geheel niet te voorspellen of een chemotherapie zeker wél zal werken, zoals het nieuwsbericht suggereert.
Het is belangrijk te vermelden dat dit onderzoek zich in een nog experimentele fase bevindt. Zo bleek het bijvoorbeeld bij een op de drie patiënten niet mogelijk om een ‘mini-tumor’ te kweken. Volgens NRC hopen de onderzoekers “dat de mini-tumortest uitgebreid kan worden naar andere soorten kanker en dat er in de toekomst ook de werking van experimentele medicijnen op kan worden getest, voordat ze aan de patiënt worden gegeven.” Voor nu zal eerst nog moeten blijken of de onderzoeksresultaten op grotere schaal bevestigd kunnen worden voor de eerste toepassing in de dagelijkse praktijk zal kunnen plaatsvinden.

Geschreven door: redactie
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier