Dokter Media bestaat 2 jaar!!

Op 18 januari viert Dokter Media zijn verjaardag. Voor deze gelegenheid hebben we wat leuke dingen op een rijtje gezet. Welke reviews werden dit jaar het meest gelezen? En wat is er in dit tweede jaar nog meer gebeurd?
Ook leuk: speciaal voor onze verjaardag geven drie journalisten een ‘kijkje in de keuken’: wat viel hen op in het medisch nieuws van 2017? En wat zijn hun verwachtingen voor het komende jaar?

Lees hieronder verder!

Hoe zag het tweede jaar Dokter Media er uit?

Naast het publiceren van onze reviews, welke nog steeds ook voor een belangrijk deel voortkomen uit onze samenwerkingen, gebeurde er in 2017 nog veel meer:

Welke reviews werden het meest gelezen?

Hoe ervaren journalisten medische berichtgeving in de media?

Dokter Media stelde drie journalisten enkele vragen over medisch nieuws. Wat viel hen dit jaar op? Wat voor medisch nieuws verwachten zij in het aankomende jaar? En als ze het zelf voor het zeggen hadden, welk nieuwsbericht stond er dan morgen op de voorpagina?

Dokter Media sprak met Ellen de Visser, Aliëtte Jonkers en Peter Burger.

Kunt u kort vertellen wie u bent, en wat u doet?

Ik ben Ellen de Visser, en ik werk als medisch redacteur op de redactie Wetenschap van de Volkskrant. Ik hou me niet zozeer bezig met de zorg maar vooral met het wetenschappelijke deel van het medische nieuws. We hebben het menselijk lichaam op onze redactie, uit praktische overwegingen, in tweeën gehakt: mijn collega Margreet schrijft over “het hoofd” (van dementie tot autisme, psychologie en psychiatrie), ik over alles daaronder (van kanker tot hart- en vaatziekten). Mijn interesse gaat ook uit naar de farmaceutische industrie en de discussie rond dure geneesmiddelen.

Is u het afgelopen jaar iets opgevallen in het medische nieuws?

2017 was het jaar van de opmars van nieuwe DNA-reparatietechnieken. Lange tijd golden die als beloftevol, maar het afgelopen jaar kwam het eerste bewijs dat met die technieken patiënten ook echt van een ernstige ziekte kunnen worden afgeholpen. In Frankrijk werd voor het eerst een tiener met sikkelcelziekte succesvol behandeld met gentherapie. Eind 2017 verschenen de eerste resultaten over het gebruik van CAR-T bij patiënten met leukemie: hun immuuncellen werden genetisch zo omgeprogrammeerd dat de ziekte er bij een aantal patiënten mee kon worden bestreden (met als nadeel: ernstige bijwerkingen). Het Leidse LUMC kondigde aan dat artsen daar het DNA gaan repareren van baby’s met SCID, een defect immuunsysteem. En dan is er nog  CRISPR-Cas, een spraakmakende nieuwe techniek waarmee het DNA in de cel, met een soort knip- en plaktechniek, kan worden herschreven. Een team van internationale wetenschappers slaagde er in 2017 voor het eerst in om in menselijke embryo’s veilig en succesvol een mutatie te corrigeren die een veelvoorkomende hartafwijking veroorzaakt.

Wat voor medisch nieuws verwacht u in 2018?

Ik verwacht nieuwe toepassingen op de terreinen die ik hierboven schetste. En ik kijk uit naar de resultaten van het onderzoek van stamcelbioloog Hans Clevers, die organoïden (een soort kleine organen, red.) kweekt van darmweefsel van patiënten met cystische fibrose. Daarmee kan in het laboratorium worden getest of een patiënt reageert op nieuwe, dure medicijnen. Een vinding die van grote waarde kan zijn om de uitgaven aan kostbare geneesmiddelen te drukken. Ik verwacht ook een uitspraak van de rechter over de vraag of apothekers dure geneesmiddelen mogen namaken.

Als u een medische wens mocht doen, wat werd dan de titel van het bijbehorende nieuwsbericht?

“Kanker op te sporen met een simpele bloedtest”

Kunt u kort vertellen wie u bent, en wat u doet?

Ik ben Aliëtte Jonkers en ik werk als medisch journalist voor dagbladen, publiekstijdschriften en vakbladen. Mijn opdrachtgevers zijn onder meer de Volkskrant, Volkskrant Magazine, Arts & Auto, Plus Magazine, Nursing, Oh Magazine en Skepter. Ook ben ik dagvoorzitter en spreker op evenementen en symposia in de gezondheidszorg, en gastdocent Bronnenonderzoek aan de opleiding wetenschapsjournalistiek van SCW.

Is u het afgelopen jaar iets opgevallen in het medische nieuws?

Er is goed nieuws gekomen over de longziekte COPD. Eerst was de diagnose bijna een soort doodvonnis: je gaat steeds verder achteruit. Nu weten we dat die achteruitgang maar bij een derde deel van de mensen met COPD optreedt. Bij het grootste deel van de mensen blijft de ziekte dus stabiel: hun longfunctie gaat niet versneld achteruit. Nog meer goed nieuws: we hebben ontdekt dat een gezonde leefstijl – afvallen en bewegen – de achteruitgang van de longfunctie ook kan remmen. Sowieso denk ik dat voeding en leefstijl een steeds prominentere plaats gaat innemen in de spreekkamer van de dokter. Waren dat tot voor kort nog ‘softe’ onderwerpen die sommige artsen wat schamperend tegemoet traden, nu is er echt een hernieuwde interesse ontstaan voor voeding en leefstijl. Dat zie je aan de successen van initiatieven als de Vereniging Arts & Voeding. Ook wil het LUMC dit jaar starten met een nieuw op te richten innovatiecentrum voor leefstijlgeneeskunde. Dat zijn interessante ontwikkelingen. Tegelijkertijd moeten we, denk ik, oppassen voor te veel ‘maakbaarheidsdenken’; fitheid wordt een soort nieuwe religie. Voor je ’t weet kun je niet meer genieten van het leven, omdat we als een soort robot maar met onze gezondheid bezig zijn.

Wat voor medisch nieuws verwacht u in 2018?

Begin dit jaar maakte farmagigant Pfizer bekend dat het bedrijf stopt met de zoektocht naar een medicijn tegen alzheimer. Dat leidde tot verontwaardiging bij sommige politici (zoals Sharon Dijksma van de PvdA) en journalisten (zoals Frits Wester). Het besluit zou volgens hen betekenen dat de farmaceutische industrie zich aan haar maatschappelijke verantwoordelijkheid onttrekt. Ongeïnformeerde ophef. Zo zie je maar hoeveel onbekendheid er nog is over alzheimer: veel mensen denken dat het één ziekte is, terwijl in het geval van ouderdomsdementie niets minder waar is. Het is een cluster van symptomen, een verouderingsproces waarbij talloze factoren een rol spelen. Bovendien: veel mensen met Alzheimerafwijkingen in hun hersenen hebben geen spoor van dementie, en omgekeerd (ik schreef hier vorig jaar al over in de Volkskrant).
Ik verwacht dat 2018 het jaar wordt waarin we een start gaan maken met anders denken over Alzheimer. Niet: hoe lossen we dit probleem op, maar: hoe kunnen we de mensen die nu met deze ziekte leven helpen, zodat ze een waardevol leven kunnen leiden, ingesloten in de samenleving.

Als u een medische wens mocht doen, wat werd dan de titel van het bijbehorende nieuwsbericht?

Ik geloof niet in sprookjes. Wetenschap is een cumulatief proces waarbij nieuw onderzoek voortbouwt op bestaand onderzoek en nieuwe studies tegelijkertijd ook onontgonnen terrein exploreren. Stapje voor stapje neemt de kennis toe. Natuurlijk willen we allemaal dat er een geneesmiddel komt tegen kanker, maar ook hier geldt: het is niet één ziekte, het zijn vele ziektes. Geen tumor is hetzelfde. Toch zijn er opwindende ontwikkelingen gaande, dus als ik met het mes op m’n keel toch een wens moet doen, laat die dan luiden: “Prognose longkanker fors verbeterd”.

Kunt u kort vertellen wie u bent, en wat u doet?

Ik ben Peter Burger, geef Leidse studenten les in wetenschapsjournalistiek en doe onderzoek naar journalistiek brongebruik en broodjeaapverhalen. Samen met studenten ‘factchecken’ we nieuws in het project Nieuwscheckers, en sinds 2017 checken we ook berichten die volgens Facebookgebruikers nep zijn. Afgelopen jaar werkte ik mee aan een onderzoek over gezondheidsnieuws dat twee weken geleden verscheen in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde. Daaruit bleek dat medisch nieuws, ook als het van universiteiten komt, vaak overdreven is en dat die overdrijving vaak al begint in het persbericht – het ligt dus niet alleen aan de journalisten.

Is u het afgelopen jaar iets opgevallen in het medische nieuws?

Toen we ons gingen verdiepen in ‘nepnieuws’ op Facebook, ontdekten we dat er buiten de mainstream nieuwsmedia een hele wereld bestaat van commercieel, zo goedkoop mogelijk geproduceerd nieuws, waarin gezondheid een van de belangrijkste onderwerpen is. De Facebookpagina’s die dat soort nieuws verspreiden, hebben aantallen likes die niet onderdoen voor die van de grotere reguliere nieuwsmedia zoals de Volkskrant. Op die ‘klikpulpsites’ staan ook regelmatig onjuiste berichten. Onderwerpen lopen uiteen van huismiddeltjes (genees hooikoorts door een levende pissebed in te slikken) tot riskante adviezen over hoe te handelen bij een hartaanval. Zelfs stuitten we op een bericht dat zuiveringszout met citroen beter werkt tegen kanker dan chemotherapie. Een van onze studenten belde een oncoloog, maar die vond het zo’n stupide bewering dat hij er niet eens op wilde reageren. Toch willen we ook van deze berichten uitleggen hoe het wel zit, want ook die onzin bereikt duizenden lezers.

Wat voor medisch nieuws verwacht u in 2018?

Ik hoop op beter nieuws over medische zaken en juich daarom initiatieven als Dokter Media toe. Maar het is nog te kleinschalig. Ik zou ook in Nederland graag iets zien als ‘Behind the headlines’ van de Engelse NHS, waar ze dagelijks uitgebreid commentaar geven op nieuws over gezondheid.

Als u een medische wens mocht doen, wat werd dan de titel van het bijbehorende nieuwsbericht?

”Dokter Media wordt Medisch Centrum Media: overheidssubsidie maakt uitbreiding medische factcheckers mogelijk”

Volg ons op social media

Recente berichten