Voeding

“Vasten bij chemotherapie helpt tumoren te krimpen”

Vorige week berichtte het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) over de publicatie van resultaten van onderzoek naar het effect van vasten bij patiënten met borstkanker die chemotherapie krijgen. Opvallend genoeg schrijven daar verschillende Belgische, maar geen Nederlandse media over. De Leidse publicatie beschrijft het onderzoek waar een deel van het tv-programma Dokters van Morgen eind vorig jaar aandacht aan besteedde, wat door de ongenuanceerde toon van het programma tot verschillende vragen en reacties bij patiënten en artsen leidde (zie onder meer hier, hier, hier en hier) en waar Dokter Media met één van de onderzoekers over in discussie ging bij tv-programma Pauw.

Nu, ruim een half jaar later, zijn de resultaten van het onderzoek dus openbaar gemaakt. Uit de publicatie blijkt dat voor het onderzoek 131 vrouwen met een bepaalde vorm van niet-uitgezaaide borstkanker zijn verdeeld over twee groepen: één groep volgde enkele dagen tot aan een chemokuur een ‘vasten nabootsend dieet’, de andere groep at en dronk zoals gebruikelijk. Na afronding van meerdere chemokuren bleek op een controlescan van de borst de grootte van de tumor meer te zijn afgenomen bij vrouwen die het vasten nabootsend dieet volgden in vergelijking met de vrouwen die een normaal dieet volgden. Ook zagen de onderzoekers, door het beoordelen van bepaalde witte bloedcellen, een mogelijk gunstig effect van het dieet op de werking van de chemotherapie.
Een belangrijke kanttekening bij het onderzoek is dat maar een derde van de vrouwen die het vasten nabootsend dieet moesten volgen, dat vol wist te houden. Dat wekt de indruk dat het dieet in de praktijk misschien minder toepasbaar is dan de onderzoekers hopen. Ook is belangrijk om te benadrukken dat voor het onderzoek dus maar naar een selecte groep patiënten met een bepaalde vorm van borstkanker is gekeken, waardoor de resultaten niet zijn te vertalen naar patiënten met andere vormen van kanker.

De onderzoekers concluderen dat hun onderzoek vooral optimistisch stemt om de mogelijk gunstige effecten van vasten weer verder te onderzoeken. Zij benadrukken in het nieuwsbericht van het LUMC dat nog niet bekend is of het dieet ook daadwerkelijk leidt tot betere uitkomsten voor de patiënt en adviseren dus ook zeker niet dat patiënten nu op eigen initiatief moeten gaan vasten: ‘Hoewel de resultaten van de studie hoopgevend zijn, en een belangrijke stap op weg naar voeding als ondersteuning van therapie bij kanker, moet meer onderzoek onze resultaten bevestigen voordat we deze aanpak voor vrouwen met borstkanker kunnen aanbevelen’.

Geschreven door: de redactie
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

Zie voor meer informatie ook dit bericht van onze collega’s van Gezondheid en Wetenschap en ons eerdere bericht bij de uitzending van Dokters van Morgen over ‘het genezende effect’ van vasten bij reuma.

“Ernstige obesitas bij kinderen heeft vaak medische oorzaak: ‘Ik ben blij dat het niet aan mij ligt'”

Algemeen Dagblad schreef onlangs dat ernstige obesitas bij kinderen vaak een medische oorzaak heeft. Het bericht komt voort uit onderzoek door het Erasmus MC en Amsterdam UMC dat onlangs werd gepubliceerd in een wetenschappelijk tijdschrift.

Een review door: Jasmijn Kerklaan, arts-onderzoeker kindergeneeskunde, Amsterdam UMC
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

Lees meer

“Eerder dood met hogere waarde vitamine B12”

Afgelopen week schreven onder andere De Telegraaf en RTL Nieuws over de gevaren van hogere vitamine B12 waardes in het bloed. De berichten volgden op recent gepubliceerd onderzoek van het UMC Groningen: in een persbericht werden mensen die vitamine B12 supplementen gebruiken gewaarschuwd voor de mogelijke schadelijke gevolgen daarvan.

Een review door: Mirjam Wissa, geneeskundestudent, Universiteit van Amsterdam
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

Lees meer

“Hartstichting: zout stimuleert ontstekingen”

Vrijwel alle media schrijven over onderzoekresultaten van het Amsterdam UMC. Voor het onderzoek kregen 11 gezonde jonge mannen gedurende 2 weken een dieet met veel zout (gemiddeld 19 gram zout per dag) en 2 weken een dieet met weinig zout (gemiddeld 2 gram zout per dag). Ten tijde van de hoge zoutinname bleken in het bloed van de mannen verschillende ontstekingsreacties te worden gestimuleerd. De onderzoekers concluderen daarom dat hoge zoutinname leidt tot toename van ontsteking, wat “ons een stapje dichterbij het begrip van de schadelijke effecten van hoge zoutinname brengt”.

Bij het onderzoek kunnen een paar belangrijke kanttekeningen geplaatst:

  • het onderzoek is uitgevoerd bij slechts 11 gezonde proefpersonen, wat de resultaten niet direct toepasbaar maakt op de algemene bevolking
  • de zoutinname was gedurende het onderzoek ofwel zeer hoog ofwel zeer laag, wat niet overeenkomt met gebruikelijke dagelijkse zoutinname
  • het is nog niet bekend of de gestimuleerde ontstekingsreacties ook daadwerkelijk leiden tot meer ziekteverschijnselen
  • met het onderzoek is niet te bepalen vanaf welke zoutinname de mogelijke schadelijke effecten optreden

Ondanks bovenstaande kanttekeningen geven de resultaten wel aanleiding tot verder onderzoek naar zoutinname en ontstekingsreacties. Omdat ontstekingsreacties een belangrijke rol lijken te spelen bij hart- en vaatziekten, nemen de onderzoekers hier alvast een voorschot op door te stellen dat “zout op die manier slagaderverkalking zou kunnen verergeren”. Of dit daadwerkelijk het geval is en welke zoutinname in dat opzicht nog ‘veilig’ is, zal nog moeten blijken.

Het is overigens al langer bekend dat een hoge zoutinname ongezond is. Om die reden adviseert het Voedingscentrum een maximale zoutinname van 6 gram per dag.

Geschreven door: redactie
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

“Wat is het effect van vasten bij reuma?” (*)

* LET OP: de redactie van AVROTROS heeft ons laten weten dat het onderzoek dat in onderstaand review wordt besproken niet de bron is van de uitspraken van de Duitse arts. Volgens de redactie zou de arts zich baseren “op eigen patiënt-enquêtes. (…) Dit betreft geen wetenschappelijk onderzoek“. Voor de getallen die in het programma worden genoemd is in dat geval dus geheel geen wetenschappelijke bron beschikbaar. Omdat het door ons aangehaalde onderzoek wel door de Duitse arts is geschreven, heeft plaatsgevonden in dezelfde kliniek en over dezelfde vasten-methode gaat (en daarbij dus precies dezelfde succespercentages beschrijft als in het programma worden genoemd), laten wij de bespreking van het artikel ter informatie wel bij het review staan.

Vorige week stond het AVROTROS-programma Dokters van Morgen in het teken van de mogelijke gunstige gezondheidseffecten van vasten op verschillende ernstige aandoeningen zoals reuma en kanker. In het programma stelt een Duitse arts dat ‘tachtig procent van de patiënten klinisch succes heeft’. Deze uitspraken lijken echter ongenuanceerd en te berusten op onderzoek met veel kanttekeningen uitgevoerd in een instelling voor ‘integrale geneeskunde’.

Een review door de redactie
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

Lees meer

“Rel om vleesadvies dat kankerrisico bagatelliseert”

NRC schrijft over nieuw onderzoek naar de gezondheidseffecten van het eten van rood vlees. Het onderzoek zou “dynamiet in de discussie over vleesconsumptie” zijn. Volgens de Volkskrant zou het onderzoek “internationaal ophef en verwarring” veroorzaken.
Een grote groep onderzoekers heeft het verband tussen het eten van rood of bewerkt vlees en het risico op kanker en hart- en vaatziekten opnieuw uitgebreid onderzocht. Hun bevindingen daarbij zijn terug te brengen tot de volgende twee conclusies:

  1. Het is erg onzeker dat het eten van rood of bewerkt vlees daadwerkelijk de directe oorzaak is van een verhoogd risico op kanker of hart- en vaatziekten
  2. Mocht dit directe effect daadwerkelijk bestaan, dan geeft het maar een kleine verhoging van het risico op deze ziekten

De onderzoekers stellen daarom “dat de huidige dieetadviezen kunnen blijven gelden en niet verder hoeven worden aangescherpt”. Dit betekent echter niet dat zij daarmee zeggen dat “vlees minderen om gezondheidsredenen niet noodzakelijk is” zoals NRC stelt, of dat mensen nu weer “gerust rund, varken, schaap en geit kunnen eten”, zoals de Volkskrant schrijft. Het advies blijft, ook volgens dit nieuwe onderzoek, om beperkte hoeveelheden rood of bewerkt vlees te eten.
Omdat veel Nederlanders meer vlees eten dan geadviseerd wordt, stelt het Voedingscentrum in een reactie op het nieuws wel dat “minder vlees eten nodig blijft”. Ook hun conclusie is echter dat de adviezen uit het onderzoek gewoon aansluiten bij de huidige dieetadviezen en dus niet voor ophef en verwarring zouden hoeven zorgen.

Lees voor meer informatie bij dit nieuwsbericht deze reactie van het Voedingscentrum.

Geschreven door: redactie
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

“Steeds meer kinderen krijgen volwassen ziekten: ‘Als dit zo doorgaat, worden kinderen van nu gemiddeld minder oud dan hun ouders’”

Onlangs schreef de Volkskrant over de toename van ‘volwassen ziekten’ onder kinderen. Het bericht komt voort uit onderzoek door artsen van het Maastricht Universitair Medisch Centrum naar de gevolgen van overgewicht bij kinderen.

Geschreven door: Donica Lodder, coassistent aan de Universiteit van Amsterdam
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

Lees meer

“Zelfs kleine hoeveelheden rood vlees verhogen risico op darmkanker al”

*Dit is het winnende review van een onderwijsopdracht voor het keuzevak huisartsgeneeskunde van de bachelor geneeskunde AMC Amsterdam, als zodanig gekozen door de betrokken docenten en de redactie van Dokter Media.

Enige tijd terug schreef het Algemeen Dagblad naar aanleiding van Brits onderzoek dat “zelfs het eten van een klein beetje rood vlees het risico op darmkanker zou doen toenemen”.

Review door: Mariska van ’t Veer, student geneeskunde, AMC Amsterdam
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

Lees meer

“Geef kinderen onder de zes vooral géén rijstwafels”

*Dokter Media schreef deze in-het-kort na een tip van huisarts Sanne Aalbrechtse

Algemeen Dagblad schreef eind vorig jaar dat de Belgische gezondheidsraad een waarschuwing had afgegeven over rijstinname bij kinderen: de schadelijke stof arseen in rijst zou op lange termijn kanker kunnen veroorzaken. Eerder gaf de Zweedse gezondheidsraad al een vergelijkbare waarschuwing af. Dat rijst kleine hoeveelheden arseen kan bevatten is bekend: rijst mag daarom niet meer dan een wettelijk vastgestelde hoeveelheid arseen bevatten. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit ziet er op toe dat producenten zich hier aan houden.
Het Nederlandse Voedingscentrum adviseert desondanks al langer om kinderen niet élke dag rijstproducten te geven. De conclusie van de Belgische Gezondheidsraad sluit daar dus goed bij aan: “Kinderen mogen op zijn tijd best rijst eten, maar vooral niet teveel.” De Nederlandse Gezondheidsraad laat in het nieuwsbericht weten geen reden te zien om iets te veranderen aan het advies over rijstinname. Het is ook wat hen betreft dus helemaal niet nodig om kinderen onder de zes helemaal géén rijstwafels te geven, zoals Algemeen Dagblad kopt.
Af en toe een rijstproduct hoort dus gewoon thuis in een gezond en gevarieerd dieet, zolang je maar niet overdrijft.

Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

“Chocolade is echt gezond, zeker tijdens de wintermaanden”

Algemeen Dagblad schreef vorige week dat “chocolade uitstekend werkt tegen de winterblues”. Het nieuwsbericht lijkt gebaseerd op resultaten en uitspraken van Duitse onderzoekers.

Review door: redactie
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

Lees meer

“Slecht eten zorgt echt voor kanker”

Eind vorige week schreef Algemeen Dagblad over een verband tussen “slecht eten” en het krijgen van kanker. Het nieuwsbericht is gebaseerd op een onderzoek gepubliceerd in een vooraanstaand Brits wetenschappelijk tijdschrift.

Review door: redactie
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

Lees meer

“Voedselingrediënt kan oorzaak darminfectie zijn”

Onder meer het NRC schrijft over een suiker genaamd ‘trehalose’ als mogelijke oorzaak voor infecties met de bacterie clostridium difficile. Onderzoekers hebben bij twee specifieke ‘stammen’ van deze bacterie eigenschappen ontdekt, waardoor deze goed kunnen overleven in een omgeving met trehalose. Deze bacteriestammen zouden de afgelopen jaren verschillende “epidemieën” met darmontstekingen hebben veroorzaakt. De onderzoekers schrijven dat het daarom mogelijk is dat in die periode, waarin trehalose steeds vaker in voedsel werd verwerkt, juist déze bacteriën mensen ziek hebben gemaakt.

Met het onderzoek is niet vast te stellen dat trehalose daadwerkelijk de oorzaak is geweest van de ‘uitbraken’ van de darminfectie. Het is daarbij belangrijk te benadrukken dat suiker van zichzelf geen darminfectie geeft: een infectie onstaat door een samenloop van omstandigheden waarin aanwezigheid van een bacterie en het afweersysteem van de patiënt de belangrijkste onderdelen zijn. De aanwezigheid van trehalose zou in geval van de onderzochte bacteriën wel kunnen leiden tot een betere overleving van de bacteriën. Daarvoor is het dan dus wel eerst nodig dat de patiënt de bacterie bij zich draagt.

Zoals ook het NRC schrijft is de besproken clostridium bacterie vooral gevaarlijk voor mensen met een verminderde weerstand.
De onderzoeksresultaten betekenen dus niet dat trehalose een onveilig voedselingrediënt is.

Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier