Infectieziekten

“‘Voorkomen dat dieren corona-reservoir worden'”

Begin deze week schreef de NOS dat wetenschappers de Tweede Kamer hebben gewaarschuwd voor “reservoirvorming van coronabesmettingen in dieren”. SP-kamerlid Futselaar zou zelfs vrezen voor de “kraamkamer van COVID-20”. Dit klinkt erg verontrustend, moeten we nu ook afstand houden van onze huisdieren?

Een review door Anouk de Wit, arts-onderzoeker
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

Lees meer

“Onderzoek: nauwelijks kans op besmetting in buitenlucht”

Vlak voor het weekend schreef de Volkskrant dat Hongkongse wetenschappers met “een opmerkelijke ontdekking” zijn gekomen: het nieuwe coronavirus blijkt in de buitenlucht nauwelijks besmettelijk. Onderzoekers van de Universiteit van Hongkong hebben ruim 7000 gerapporteerde ‘uitbraken van drie of meer gevallen’ in China geanalyseerd en zagen daarbij dat vrijwel al die uitbraken binnen ontstonden, voornamelijk thuis of tijdens transport zoals in openbaar vervoer. Slechts één van de uitbraken bleek in de vrije buitenlucht te zijn ontstaan. De onderzoekers concluderen daarom dat het delen van een afgesloten ruimte een groter risico op besmetting met het nieuwe coronavirus geeft.

Wat het nieuwsbericht in de Volkskrant niet vermeldt is dat het hier om een ‘voorpublicatie’ van een wetenschappelijk artikel gaat en dat deze nog niet door andere wetenschappers is gecontroleerd (peerreview). Voordat een artikel in een wetenschappelijk tijdschrift verschijnt, is het namelijk gebruikelijk dat vakgenoten (peers) het artikel beoordelen (review) om de kwaliteit van het artikel te kunnen waarborgen. Bovenaan het artikel van de Hongkongse onderzoekers staat dan ook duidelijk vermeld dat de waarde van het onderzoek nog verder bepaald moet worden en dat het géén advies voor de dagelijkse klinische praktijk is.

Behalve dat de onderzoeksresultaten en conclusies dus nog voorlopig zijn, zijn er ook nog andere kanttekeningen bij het onderzoek te maken. Zo werden de uitbraken voornamelijk gerapporteerd in de periode dat er in China strenge maatregelen golden, juist met als doel het verspreiden van het virus binnenshuis én buitenshuis tegen te gaan.

Het onderzoek lijkt daarom vooral te benadrukken dat er verschil bestaat in de mate van verspreiding van het coronavirus in de binnen- en buitenlucht, wat verschillende wetenschappers in de Volkskrant bevestigen. Het is echter geen bewijs dat besmetting in de buitenlucht dús nauwelijks voorkomt of reden om de geldende maatregelen in de buitenlucht te negeren.

Kijk voor de laatste informatie en maatregelen van het coronavirus op de website van de Rijksoverheid of de actuele informatie van het RIVM.

Geschreven door: de redactie
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

“Corona veroorzaakt beroertes bij dertigers en veertigers”

De Telegraaf schreef onlangs dat artsen in New York waarschuwen dat gezonde jonge coronapatiënten die geen ernstige ziekteverschijnselen hebben, getroffen kunnen worden door een beroerte. Volgens een bericht in de Amerikaanse krant The Washington Post — wat door verschillende heftige woordkeuzes als zeer stemmingmakend omschreven kan worden – zou er in New York een ‘verzevenvoudiging’ zijn van patiënten jonger dan 50 jaar die een beroerte krijgen. Amerikaanse artsen zouden hebben gezegd dat dit ‘een te sterk signaal is om toevallig te zijn’ en daarom een verband met het coronavirus vermoeden.

Aanleiding van de berichten is een publicatie in het wetenschappelijke tijdschrift New England Journal of Medicine, waarin artsen van de Mount Sinai ziekenhuizen in New York vijf patiënten jonger dan 50 jaar beschrijven die een beroerte kregen en daarna ook besmet bleken met het coronavirus. Uit het artikel blijkt echter ook dat drie van de patiënten al een verhoogd risico hadden op een beroerte door onderliggende problemen zoals hoge bloeddruk, suikerziekte of een verhoogd cholesterol; één van hen had al eens een beroerte doorgemaakt. Verder is interessant te vermelden dat in New York volgens de statistieken iedere week tien beroertes bij mensen jonger dan 50 jaar voorkomen, wat het niet ondenkbaar maakt dat er nu in twee weken tijd vijf patiënten terechtkomen in de Mount Sinai ziekenhuizen. Een aantal van de patiënten heeft ook aangegeven langer gewacht te hebben met het bellen van het noodnummer omdat ze niet tijdens de huidige pandemie naar het ziekenhuis wilden, wat mogelijk negatief bijgedragen kan hebben aan het beloop van hun klachten.

De Mount Sinai ziekenhuizen behandelen volgens de New Yorkse artsen normaal 0,7 patiënten jonger dan 50 jaar met een beroerte per twee weken en nu dus vijf, wat zeker opvallend is (en dus strikt genomen inderdaad ‘een verzevenvoudiging’) maar niet direct een verband met het coronavirus aantoont. De publicatie vermeldt dan ook dat ‘ruimte wordt geven om individuele gevallen te presenteren zodat er mogelijk interessante verbanden worden beschreven waar men aandacht voor moet hebben’, maar dat ‘deze patiëntbeschrijvingen moeten worden gezien als observaties en niet als aanbevelingen voor medische behandeling’.

Het is daarom op basis van deze waarnemingen te stellig om te zeggen dat het coronavirus beroertes veroorzaakt bij gezonde jonge mensen — iets wat ook nog niet ondersteund wordt door cijfers uit bijvoorbeeld China. Overigens komt een verhoogde kans op bloedstolsels bij coronavirusinfectie wel steeds duidelijker uit onderzoek naar voren (zie bijvoorbeeld hier en hier) en is een verband tussen het coronavirus en beroertes mede daarom ook zeker niet uit te sluiten. Maar zoals de New Yorkse artsen zelf al schrijven: dat moet nog verder worden onderzocht.

Geschreven door: de redactie i.s.m. Frank Leeman, factchecker bij FactGurus
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

“Voor tweede keer iemand van hiv genezen”

Verschillende media berichtten enige tijd terug over een patiënt die als tweede persoon ter wereld zou zijn genezen van hiv. Omdat deze man naast hiv ook leukemie (bloedkanker) kreeg, onderging hij een stamceltransplantatie. Deze stamcellen waren ongevoelig voor hiv. Daardoor is hij nu al 2,5 jaar hiv-vrij. Waarom stamceltransplantatie patiënten met hiv mogelijk kan genezen maar slechts zeer zelden toepasbaar is, leggen we hieronder uit.

Een review door Annemarie Post, gepromoveerd biomedisch onderzoeker, Radboud Universiteit Nijmegen
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

Lees meer

“Alle Nederlanders kunnen vanaf vandaag coronacheck doen”

Algemeen Dagblad schrijft dat “alle Nederlanders vanaf nu een coronacheck kunnen doen”. Wat is dit precies voor ‘check’ en wat is de betrouwbaarheid hiervan?

Het betreft hier de app De Corona Check, een initiatief van onder andere het Amsterdamse ziekenhuis OLVG, die ondersteuning biedt aan mensen die zich zorgen maken over het coronavirus of klachten hebben die daar op zouden kunnen wijzen. Gebruikers van deze app geven zelf aan in welke mate ze bepaalde symptomen hebben, zoals koorts en hoesten. Vervolgens bekijkt een team bestaande uit artsen en verpleegkundigen deze gegevens op afstand en bepalen op basis hiervan hoe waarschijnlijk het is dat iemand een infectie door het coronavirus heeft. Zij geven via de app adviezen en nemen zo nodig (telefonisch) contact op met de gebruiker.

Voordat de coronacrisis ontstond werd deze app gebruikt voor patiënten met chronische ziekten. Sinds half maart gebruikt het OLVG deze app onder de naam OLVG Corona Check speciaal voor gebruikers van haar eigen ziekenhuisregio. Het OLVG hoopte met de app onder meer de toestroom van patiënten naar het ziekenhuis beter te kunnen reguleren. De app wordt nu uitgebreid naar heel Nederland en de naam is daarom veranderd in De Corona Check. Ook gaat het OLVG op proef kijken wat de waarde is van het thuis meten van de hoeveelheid zuurstof in het bloed (saturatie) en eventueel afnemen van een bloedtest. Deze proef wordt vooralsnog alleen onder medewerkers van het OLVG gehouden en geldt dus niet voor heel Nederland.

Het is belangrijk te benadrukken dat deze app geen test is waarmee direct vastgesteld kan worden of er daadwerkelijk sprake is van een infectie door het coronavirus. Met de app wordt dus ook niet bijgehouden welke Nederlanders wel of geen coronavirusinfectie hebben (gehad). De mate van betrouwbaarheid van de app is bovendien nog niet bekend, zoals twee artsen onlangs in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde schreven.

De app is dus een manier om op afstand te kunnen inventariseren of mensen klachten hebben die bij een coronavirusinfectie kunnen passen, maar bij dringende klachten is het algemene advies om niet te wachten op het antwoord via de app maar zelf direct actie te ondernemen via het bellen van de huisarts of 112.

Geschreven door: de redactie
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

“Nieuwe studie: kan moedermelk kwetsbare ouderen beschermen tegen Covid-19?”

Verschillende media schrijven over onderzoekers van het Amsterdam UMC die denken dat moedermelk gebruikt kan worden als medicijn tegen het coronavirus. Van moedermelk is bekend dat het baby’s tegen sommige infecties kan beschermen, doordat de melk bepaalde antistoffen bevat. De onderzoekers willen nu gaan bekijken of de moedermelk van vrouwen die een coronavirus-infectie hebben doorgemaakt antistoffen tegen het coronavirus bevat. Dat zou dan in theorie kunnen helpen om de persoon die de melk drinkt te beschermen tegen het virus.
In de nieuwsberichten wordt al een voorschot genomen op ‘vervolgonderzoek’ en de vraag ‘welke kwetsbare groep is gebaat bij een shot moedermelk’. Er zijn echter nog vele vragen onbeantwoord, om te beginnen of de melk van deze vrouwen daadwerkelijk antistoffen bevat. Daarna moet nog bekeken of dat voldoende antistoffen zijn om een beschermend effect te hebben en zelfs dan moet nog blijken of die ook nog werkzaam blijven na de nodige pasteurisatie van de moedermelk.
Er moeten dus nog verschillende vragen worden beantwoord voordat inderdaad sprake kan zijn van ‘ouderen die moedermelk drinken als bescherming’ tegen het coronavirus.

Vrouwen die borstvoeding (gaan) geven, een bewezen coronavirus-infectie hebben doorgemaakt en mee willen doen aan het onderzoek kunnen zich melden via de website van het Amsterdam UMC.

Geschreven door: de redactie
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

“Kinderartsen waarschuwen: wet maakt crèches niet veiliger”

Enige tijd terug schreef het NRC dat “kinderartsen denken dat crèches niet veiliger worden als die niet-gevaccineerde kinderen mogen weigeren”. Dit bericht werd overgenomen door vrijwel alle media. Aanleiding voor het nieuws is een voorstel tot wijziging van de Wet kinderopvang dat recent een meerderheid kreeg in de Tweede Kamer.

Een review door Donica Lodder, arts-assistent kindergeneeskunde, Zaans Medisch Centrum
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

Lees meer

“Groot alarm om coronavirus: WHO spreekt van internationale noodsituatie”

De berichtgeving omtrent het coronavirus gaat snel en is – ook voor Dokter Media – niet continu bij te houden. Op veler verzoek echter, zeker nu de Wereldgezondheidsorganisatie vanwege dit virus een internationale gezondheidscrisis heeft afgekondigd, geven we hier een overzicht van de achtergronden en betrouwbare bronnen bij dit nieuws. Dit review is dus geen nuancering van de berichtgeving.

Een review door: de redactie
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

Lees meer

“Belangrijke doorbraak in onderzoek naar mazelen”

Onlangs verschenen in onder andere het Algemeen Dagblad en op NU.nl berichten dat het mazelenvirus niet alleen de ziekte mazelen zou veroorzaken, maar ook een “langdurige schade aan het afweersysteem”. Aanleiding hiervoor zijn twee recent gepubliceerde onderzoeken.

Een review door de redactie
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier en hier

Lees meer

“Genezing hiv stap dichterbij: wetenschappers bereiken doorbraak”

Volgens Algemeen Dagblad zijn “wetenschappers van de Universiteit Gent een stap dichterbij de genezing van hiv gekomen”. Ook De Telegraaf beschrijft het onderzoek met die woorden.
Hiv is het virus dat de ziekte aids kan veroorzaken. Met medicijnen is het virus tegenwoordig goed te onderdrukken. Maar stopt de patiënt met die medicijnen, dan komt het virus vaak snel weer terug.
Onderzoekers verbonden aan het Gentse ‘HIV Cure Research Centre’ hebben geprobeerd te achterhalen waarom het virus na stoppen met onderdrukkende medicijnen weer terugkomt. Door het bloed te bestuderen van 11 patiënten die waren gestopt met hiv-onderdrukkende medicijnen kwamen zij er achter dat het virus zich lijkt schuil te houden in “lichaamscellen die vaak delen”. De onderzoekers konden geen specifieke plek in het lichaam aanwijzen waar die cellen zich bevinden, maar concluderen dat “ook al lijkt er geen eenduidige bron voor de terugkeer van het hiv-virus te zijn, celdeling er een belangrijke rol in lijkt te spelen en daarom aandacht zou moeten krijgen in toekomstige strategieën gericht op genezing”.
In een persbericht van de Universiteit van Gent wordt dit vrij ongenuanceerd samengevat tot de kop: “Wereldprimeur: hiv-onderzoekers UZ Gent ontdekken waar restvirus zich schuilhoudt”.
Het onderzoek lijkt dus een mooie stap te zijn om verder onderzoek naar (de behandeling van) hiv verder richting te geven. Of hiermee ook daadwerkelijk de “sleutel tot genezing” is gevonden, zal nog moeten blijken. Voorlopig verandert het onderzoek nog niets voor patiënten die hiv-onderdrukkende medicijnen gebruiken.

Geschreven door: redactie
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

“Arts helpt patiënt met lyme niet”

In NRC schrijft de voorzitter van de Nederlandse lymevereniging dat “de alarmerende situatie rond lyme Nederlandse artsen lijkt te ontgaan”. Hij stelt dat “duizenden chronische lymepatiënten doodziek zijn .. artsen de diagnose missen .. en geen effectieve behandeling hebben”. Nederlandse artsen en onderzoekers zouden daarom “net zoals de internationale wetenschappers moeten erkennen dat we veel te weinig weten over chronische lyme en dat veel meer moet worden geïnvesteerd in zorg voor lymepatiënten en onderzoek naar betere tests en behandelingen”. Een week eerder verscheen in dezelfde krant een bericht over patiënten met ‘chronische lyme’ die in het buitenland op zoek gaan naar alternatieve tests en behandelingen.
In beide berichten komt nadrukkelijk naar voren dat het stellen van de diagnose (chronische) ziekte van Lyme erg moeilijk is doordat er geen goede tests voor zijn. Dokter Media beschreef eerder al dat het juist daarom ook erg moeilijk is om vast te stellen of bepaalde chronische klachten van patiënten ook daadwerkelijk met de ziekte te maken hebben.
Een roep om betere tests en behandeling is daarom begrijpelijk, maar het lijkt niet terecht in het algemeen te stellen dat Nederlandse artsen “de diagnose missen” en “patiënten met lyme niet helpen”. Het probleem krijgt bovendien wel degelijk aandacht: er lopen verschillende onderzoeken naar tests en behandelingen voor de ziekte en de overheid heeft voor de periode 2017-2020 € 2,5 miljoen beschikbaar gesteld voor een Lymeziekte-expertisecentrum. Het is niet bekend wanneer resultaten van deze onderzoeken worden verwacht. Ondertussen blijft het vooral belangrijk besmetting met de ziekte te voorkómen door goed te letten op (het voorkómen van) tekenbeten.

Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

“Trial of anti-ageing drugs that rejuvenate immune system hailed a success”*

*Dit is het winnende review van een onderwijsopdracht voor de Engelstalige masterstudie vitality and ageing van Leiden University, als zodanig gekozen door de betrokken docenten.

The Guardian wrote on July 11th that a great breakthrough has been achieved in anti-ageing drugs. This news article is based on a paper published in Science Translational Medicine, an interdisciplinary medical journal. According to the Guardian, these anti-ageing drugs will rejuvenate your immune system and revitalise organs that deteriorate with age.

A review by: Lies Vreugdenhil, master student vitality and ageing, Leiden University
Hyperlink to original news article: click here
Hyperlink to original source of the news article: click here

Lees meer