Huisartsgeneeskunde

Moeten mannen tussen de 55 en 69 jaar voortaan worden gescreend op prostaatkanker?

In de aflevering van het tv-programma Pauw van 12 november 2019 werd aandacht besteed aan de actie “For one night only”, een initiatief van Linda de Mol voor meer bewustwording van prostaatkanker en teelbalkanker. Te gast was onder andere uroloog Nader Naderi. In het item werd verteld dat het voor mannen tussen de 55 en 69 jaar belangrijk is om de prostaat te laten controleren door het bepalen van het prostaat-specifiek antigen (PSA), een eiwit in het bloed. Een inwendig onderzoek (onderzoek via de anus, rectaal onderzoek) zou hierbij volgens Jeroen Pauw niet nodig zijn. Naderi refereert in het item aan een groot onderzoek uit Rotterdam, waaruit zou blijken dat het regelmatig bepalen van de PSA-waarde leidt tot een afname van 21% in de sterfte aan prostaatkanker.

Naderi lijkt te verwijzen naar de ERSPC, een groot onderzoek uitgevoerd in zeven Europese landen waaronder Nederland, waarbij mannen tussen de 55 en 69 jaar werden verdeeld in een groep waarbij regelmatig het PSA werd bepaald en een groep waarbij dit niet gebeurde. Na 13 jaar bleek in de groep mannen met PSA bepalingen de sterfte aan prostaatkanker 21% lager ten opzichte van de groep zonder PSA controles. Echter, er was géén verschil in de totale sterftekans tussen de twee groepen. Mannen die regelmatig hun PSA laten bepalen worden dus net zo oud als mannen die dit niet doen.

PSA waarden kunnen verhoogd zijn door prostaatkanker, maar stijgen ook bij bijvoorbeeld een ontsteking of goedaardige vergroting van de prostaat. Wanneer het PSA verhoogd is volgt doorgaans verder onderzoek in het ziekenhuis. Bij acht op de tien mannen met een verhoogd PSA wordt vervolgens géén kanker aangetoond. Van de twee mannen die wel met prostaatkanker worden gediagnosticeerd, zou één daarvan nooit klachten hebben gekregen. Om één sterfgeval aan prostaatkanker te voorkomen, moeten 781 mannen gescreend worden en 27 mannen met prostaatkanker worden behandeld.

Er is dus wel een effect van screening, maar dit gaat gepaard met veel ‘overdiagnostiek’ (het diagnosticeren van een aandoening die niet tot klachten zou hebben geleid) en ‘overbehandeling’ (het behandelen van een aandoening die niet tot klachten zou hebben geleid, waardoor de schade van de behandeling doorgaans groter is dan het eventuele nut ervan). Als vervolgonderzoek wordt vaak een echo van de prostaat via de anus verricht en soms weefsel van de prostaat afgenomen middels biopsie, wat belastend kan zijn voor de patiënt. Behandelen van prostaatkanker kan gepaard gaan met bijwerkingen als erectiestoornissen en incontinentie. Om deze redenen hebben huisartsen en urologen besloten om juist géén algemene screening op prostaatkanker op te nemen in hun richtlijnen. De verschillende uitspraken in het tv-programma die suggereren dat “even testen” alle mannen een hoop leed zou besparen, zijn dan ook veel te kort door de bocht. Het is belangrijk dat de patiënt een goede afweging kan maken tussen de voor- en nadelen van prostaatkankeronderzoek.

Als een man toch onderzoek naar prostaatkanker wenst, dan kan dit via de huisarts. Het wordt dan geadviseerd de PSA-test te combineren met een inwendig onderzoek om ook het oppervlak en de grootte van de prostaat te beoordelen. Het is daarbij dus heel belangrijk om bovenstaande overwegingen in acht te nemen. Om de voor- en nadelen van het controleren op prostaatkanker beter te kunnen afwegen heeft de website Thuisarts.nl hier een keuzehulp voor gemaakt.

Geschreven door: Michel de Wit, huisarts in opleiding
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

  • Onlangs kwam ook in België prostaatkankerscreening in het nieuws. Onze collega’s van Gezondheid en Wetenschap plaatsten daar ook direct verschillende kanttekeningen bij: lees hier hun bericht terug.

“Arts wil aandacht voor levensgevaarlijk RS-virus: ‘Veel ouders kennen het niet'”

Deze week schreef NOS.nl over het RS-virus, “een relatief onbekend verkoudheidsvirus (…) met soms gevaarlijke gevolgen”. Het bericht volgt na uitspraken van een hoogleraar, die afgelopen week een congres over het virus organiseerde in Ghana.

Een review door Sophie Cohen, kinderarts in opleiding, Emma kinderziekenhuis, Amsterdam UMC
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

Lees meer

“Meisjes van 16 die aan de pil zijn hebben vaker depressieve gevoelens”

Dat kopte RTL Nieuws naar aanleiding van ons onderzoek naar pilgebruik en depressieve klachten bij jonge vrouwen.

Een review door: Anouk de Wit, onderzoekster Universitair Medisch Centrum Groningen
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier  (N.B.: Anouk de Wit is mede-auteur van deze originele bron

Lees meer

“‘Mogelijk kankerverwekkende’ maagzuurremmers teruggeroepen”

Meerdere media waaronder De Telegraaf melden dat “een groot deel van de maagzuurremmers met ranitidine wordt teruggeroepen van de Nederlandse markt”. Ranitidine is een medicijn dat zowel op recept als vrij verkrijgbaar is.
Medicijnfabrikanten moeten al hun medicijnen onderzoeken op mogelijke verontreiniging. Nu blijkt dat ranitidine op verschillende plekken wereldwijd verontreinigd is met de “mogelijk kankerverwekkende” stof NDMA. Het is niet zeker of de ranitidinegeneesmiddelen die in Nederland verkrijgbaar zijn ook verontreinigd zijn. Volgens de Inspectie voor Gezondheidszorg en Jeugd wordt het risico voor gebruikers van ranitidine op basis van de huidige beschikbare informatie ingeschat als “zeer klein”. Voor alle zekerheid worden nu alle middelen met ranitidine teruggeroepen. Mensen die ranitidine op recept hebben gekregen worden hierover geïnformeerd door hun apotheek. Soms wordt ranitidine ook zelf gemaakt door een apotheek. Het gaat dan om een drank met ranitidine, met name gebruikt door kinderen. De grondstof die daarvoor nodig is, valt in sommige gevallen ook onder de terugroepactie.
Volgens het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen is het onvermijdelijk dat er nu een tekort aan ranitidine ontstaat, maar zijn er voldoende alternatieve geneesmiddelen beschikbaar.

Lees voor meer informatie dit uitgebreide bericht op de website van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd.

Geschreven door: redactie
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

“Optimisten leven langer, en niet zo’n beetje ook”

Trouw meldt dat optimistische mensen langer leven. Dit verband suggereert dat mensen door optimistisch te zijn zelf invloed hebben op hun levensduur. Maar zoals de onderzoekers zelf ook stellen is dit nu onderzocht met een niet-representatieve steekproef en kan met de onderzoeksopzet niet worden aangetoond dat deze ‘optimisten’ langer leefden doordat zij optimistisch waren. Een daadwerkelijke oorzaak-gevolg relatie moet nog worden onderzocht.

Geschreven door: redactie
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

“Preventief slikken van ‘polypil’ verkleint de kans op een hartkwaal bij 50-plussers”

“Een grensverleggend idee dat de gangbare medische praktijk op zijn kop zet”, aldus de Volkskrant. Onderzoek in Iran naar de preventie van hart- en vaatziekten, waarbij de helft van een groep 50-plussers een zogeheten ‘polypil’ – een combinatie van aspirine, bloeddruk- en cholesterolverlagers –  kreeg, zou “zeer indrukwekkende en solide” resultaten laten zien. Uit de resultaten van het onderzoek blijkt dat liefst 35 mensen vijf jaar lang deze ‘polypil’ moeten slikken om één ernstige complicatie van hart- en vaatziekten te voorkómen. Dat betekent dus dat 34 gezonde mensen vijf jaar lang de pil voor niets slikken. Het lijkt daarmee onwaarschijnlijk dat ‘de polypil’ nu echt het “grensverleggende idee” is waar de Volkskrant over schrijft.

Geschreven door: redactie
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

Lees meer

“Wetenschappers bezorgd over ‘te gemakkelijk’ melatoninegebruik onder jonge tieners”

Gisteren schreef de Volkskrant over het ‘slaapmiddel’ melatonine. Uit onderzoek door het Rotterdamse Erasmus MC blijkt dat veel jongeren het vrij verkrijgbare middel gebruiken om in slaap te komen. Maar onjuist gebruik kan leiden tot verschillende klachten en vooral juist ook méér slaapproblemen. De onderzoekers pleiten er daarom voor melatonine alleen op recept verkrijgbaar te maken. Wie melatonine wil gaan gebruiken, kan dat daarom het beste eerst bespreken met zijn of haar huisarts.

Geschreven door: redactie
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

Meer lezen? Het nieuwsbericht in de Volkskrant beschrijft onzes inziens al de belangrijkste informatie. Voor meer informatie over slaapproblemen kun je terecht op de website van Thuisarts.

“Zelfs kleine hoeveelheden rood vlees verhogen risico op darmkanker al”

*Dit is het winnende review van een onderwijsopdracht voor het keuzevak huisartsgeneeskunde van de bachelor geneeskunde AMC Amsterdam, als zodanig gekozen door de betrokken docenten en de redactie van Dokter Media.

Enige tijd terug schreef het Algemeen Dagblad naar aanleiding van Brits onderzoek dat “zelfs het eten van een klein beetje rood vlees het risico op darmkanker zou doen toenemen”.

Review door: Mariska van ’t Veer, student geneeskunde, AMC Amsterdam
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

Lees meer

“Advies: ga liever niet ’s middags naar de huisarts”

Algemeen Dagblad kopt dat je beter niet ’s middags naar de huisarts kunt gaan. De krant schrijft over uitspraken van een Amerikaanse hoogleraar interne geneeskunde, die in de New York Times zou erkennen dat hij “na 15:00 niet meer zo scherp is”. De hoogleraar wijst daarbij op een recent onderzoek waaruit blijkt dat Amerikaanse huisartsen ’s middags minder vaak verwijzingen voor borst- en darmkankeronderzoek zouden uitschrijven. Volgens de hoogleraar komt dit doordat artsen gedurende de dag een toename van werkdruk en vermoeidheid ervaren.
Het is belangrijk om te benadrukken dat deze uitspraken en het onderzoek niet zomaar vertaald kunnen worden naar de zorg van Nederlandse huisartsen. De zorg is in Amerika bijvoorbeeld heel anders georganiseerd dan in Nederland. Desondanks benadrukt de hoogleraar wel een punt waar veel Nederlandse huisartsen zich ook over uitspreken, namelijk de steeds verder toenemende werkdruk. Die houdt echter nog niet in dat nu algemeen geadviseerd moet worden om “liever niet meer ’s middags naar de huisarts te gaan”.

Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

“Plastablet kan huidkanker bevorderen”

*Dokter Media schreef deze in het kort na een tip van internist Abel Thijs

Eind 2018 verschenen verschillende nieuwsberichten over het medicijn hydrochloorthiazide. Dit naar aanleiding van een melding van het het College ter Bevordering van Geneesmiddelen (CBG): uit onderzoek zou blijken dat het ‘plastablet’ het risico op het ontstaan van huidkanker verhoogt. Het gaat daarbij om twee vormen van huidkanker: het basaalcelcarcinoom en het plaveiselcelcarcinoom. Hydrochloorthiazide verhoogt waarschijnlijk de zonlichtgevoeligheid van de huid, waardoor het risico op huidkanker zou kunnen toenemen.

Alle berichten benadrukken echter dat dit niet direct een reden is om te stoppen met het gebruik van hydrochloorthiazide. Dit heeft verschillende redenen:

  • Ook zonder gebruik van hydrochloorthiazide lopen mensen het risico deze vormen van huidkanker te krijgen
  • Gebruik van hydrochloorthiazide doet dit risico maar een beetje toenemen
  • De genoemde vormen van huidkanker zijn doorgaans goed te behandelen

Het lijkt er daarom op dat voor de meeste patiënten de voordelen van het gebruik van hydrochloorthiazide zwaarder zullen wegen dan de nadelen ervan. Dit werd onlangs nog eens benadrukt in een artikel in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde, waarin het verhoogde risico op huidkanker verder genuanceerd werd.

Alleen in bepaalde gevallen, zoals bij mensen die al vaker huidkanker hebben gehad, zou het stoppen met het medicijn mogelijk raadzaam zijn. Mensen die hydrochloorthiazide gebruiken worden daarom geadviseerd het medicijn gewoon te blijven gebruiken en alleen te stoppen na overleg met hun arts. Het blijft daarnaast onverminderd belangrijk te letten op goede bescherming tegen UV-straling van zonlicht.

Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

“Kolven beïnvloedt melk ín de borst”

“Bij vrouwen die kolven verandert de samenstelling van de moedermelk”, zo meldde NRC vorige week naar aanleiding van Canadees onderzoek.

Review door: redactie
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

Lees meer

“E-sigaret helpt best bij stoppen met roken”

Verschillende media schreven deze week over onderzoek naar manieren om te stoppen met roken. Uit Engels onderzoek zou blijken dat de e-sigaret daarbij beter werkt dan andere ‘nicotinevervangende oplossingen’. De afgelopen jaren bleek de e-sigaret zelf echter ook verre van gezond.

Review door: redactie
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

Lees meer