Medicatie

“Experimentele behandeling corona slaat aan: ‘Nu veel levens redden’”

Verschillende media schrijven over onderzoek naar een behandeling voor ziekte door het coronavirus (COVID-19), dat werd uitgevoerd door het Nederlandse Zuyderland ziekenhuis. Het onderzoek richtte zich op patiënten die ernstig ziek werden doordat hun afweersysteem ‘op hol’ was geslagen, een verschijnsel dat ‘cytokine storm syndroom’ wordt genoemd. Zo’n reactie van het afweersysteem komt voor bij ongeveer één op de vijf coronapatiënten die in het ziekenhuis moeten worden opgenomen.
De patiënten werden behandeld met hoge doseringen van het afweeronderdrukkende medicijn methylprednisolon, dat lijkt op het eerder onderzochte dexamethason. Als die behandeling onvoldoende hielp werd daar na twee dagen een ander afweeronderdrukkend medicijn (tocilizumab) aan toegevoegd. De onderzoekers zagen dat de patiënten veel vaker en sneller herstelden en beduidend minder vaak overleden dan patiënten die deze behandeling niet kregen. Het is daarbij belangrijk op te merken dat de onderzoekers hun patiënten niet willekeurig (gerandomiseerd) verdeelden in een groep die wel en een groep die niet de onderzochte behandeling kreeg: zij gaven alle patiënten in de periode april-mei deze behandeling en vergeleken hun uitkomsten met patiënten die in maart van dit jaar deze behandeling nog niet kregen. Die opzet van het onderzoek maakt de uitkomsten wat minder betrouwbaar dan de verschillende berichten nu doen geloven.
Dat neemt niet weg dat het onderzoek een mooie stap is in de richting van betere behandelmogelijkheden voor patiënten met COVID-19, maar de onderzoeksresultaten zullen bevestigd moeten worden in groter en anders opgezet onderzoek. Ook zijn ze dus alleen van toepassing op een kleine groep ernstig zieke patiënten.

Geschreven door: de redactie
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

“Kankerverwekkende stof ontdekt in partijen paracetamol”

Vrijwel alle media schrijven over onderzoek door NRC en tv-programma Zembla naar mogelijk schadelijke stoffen in paracetamol. Uit dat onderzoek blijkt dat een grote hoeveelheid paracetamol die in China is geproduceerd, de (mogelijk) kankerverwekkende stof PCA bevat. Of de hoeveelheid PCA die in de paracetamol is gevonden ook echt tot gezondheidsrisico’s leidt, is niet direct duidelijk. NRC schrijft namelijk dat de grenswaardes die het Europese Geneesmiddelenbureau (EMA) voor de stof heeft gesteld niet worden overschreden, maar dat de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) een veel lagere grenswaarde hanteert waardoor “meer dan één vervuilde pil per dag al een onacceptabel risico op kanker” geeft.

In een reactie op de berichtgeving laat het Nederlandse College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) echter weten waar die verschillende grenswaardes op gebaseerd zijn en dat daaruit nadrukkelijk niet volgt dat de veiligheid van het gebruik van paracetamol nu in gevaar is. Ook de Nederlandse apothekersorganisatie (KNMP) sluit zich aan bij de reactie dat de “veiligheid van paracetamol niet ter discussie” staat.
Minister Van Ark van medische zorg kondigde desondanks een onderzoek naar de paracetamol aan, dat zal worden uitgevoerd door het CBG en de Inspectie voor de gezondheidszorg (IGJ). Wanneer de resultaten van dat onderzoek worden verwacht, is niet bekend. Ook is nog onduidelijk of de paracetamol door de fabrikant wordt teruggeroepen.

Volgens NRC is overigens “niet bekend waar ter wereld de vervuilde paracetamol terecht is gekomen”. Het is daarom om verschillende redenen niet mogelijk nu concreet te maken of mensen echt een gezondheidsrisico lopen door het gebruik van paracetamol. Los van dit onderzoek is en blijft het raadzaam om gebruik van paracetamol – net als dat van andere medicijnen – zo veel mogelijk te beperken. Mensen die langdurig paracetamol gebruiken en twijfelen aan het gebruik daarvan, kunnen dat bespreken met hun arts.

Geschreven door: de redactie
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

“Eerder dood met hogere waarde vitamine B12”

Afgelopen week schreven onder andere De Telegraaf en RTL Nieuws over de gevaren van hogere vitamine B12 waardes in het bloed. De berichten volgden op recent gepubliceerd onderzoek van het UMC Groningen: in een persbericht werden mensen die vitamine B12 supplementen gebruiken gewaarschuwd voor de mogelijke schadelijke gevolgen daarvan.

Een review door: Mirjam Wissa, geneeskundestudent, Universiteit van Amsterdam
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

Lees meer

“Minder bijwerkingen en kosten door lagere dosering reumamedicijn in Sint Maartenskliniek”

Onlangs schreef de Gelderlander een nieuwsbericht over onderzoek uit de Sint Maartenskliniek naar lagere doseringen van het medicijn rituximab.

Een review door: Lise Verhoef, onderzoekster bij de Sint Maartenskliniek, Nijmegen
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier  (N.B.: Lise Verhoef is mede-auteur van deze originele bron)

Lees meer

“Onderzoek: hartoperatie niet per se nodig, medicatie werkt vaak net zo goed”

Verschillende media waaronder de NOS melden dat hartpatiënten die nu standaard een operatie ondergaan vaak net zo goed af zijn met alleen medicijnen. De berichten zijn gebaseerd op een Amerikaans onderzoek dat recent is gepresenteerd tijdens een groot internationaal cardiologie congres (American Heart Association 2019).

In de basis gaat het om de volgende discussie:
Als een patiënt pijn op de borst heeft op basis van zuurstof gebrek in het hart, kan dat veroorzaakt worden door vernauwingen in de grote kransslagaderen (op basis van aderverkalking). Hiervoor zijn er twee behandelstrategieën: met medicijnen of door een ingreep. Een ingreep kan een dotter (ook wel: PCI) zijn of omleidingen middels een open hart operatie (bypass of CABG). Het werk van een dokter is erop gericht de patiënt langer te laten leven, en/of zich beter te laten voelen. Een veel voorkomende gedachte bij zowel artsen als patiënten is dat een ingreep voor een betere overleving zorgt in vergelijking met de behandeling met enkel medicijnen. Echter diverse onderzoeken in het verleden laten hierover tegenstrijdige resultaten zien.

Voor het onderzoek werden beide behandelstrategieën met elkaar vergeleken bij ruim 5000 patiënten. Deze patiënten hadden stabiele klachten van pijn op de borst door zuurstof tekort. Patiënten mochten niet meedoen aan het onderzoek als ze op dat moment een hartinfarct hadden of er recent een hadden gehad, als ze een verminderde pompfunctie van het hart hadden, of als ze een vernauwing in een zeer belangrijk eerste deel van de linker kransslagader hadden.

De resultaten van het onderzoek laten zien dat bij deze specifieke groep patiënten, een ingreep (dotter of bypass) niet zorgt voor een betere overleving of minder hartinfarcten na 4 jaar, dan de behandeling met enkel medicijnen. Wel heeft de groep die een ingreep krijgt hierna een grotere kans op minder klachten van pijn op de borst dan de met medicijnen behandelde groep.

Enkele punten van aandacht hierbij:

  • Het onderzoek is vooralsnog enkel gepresenteerd op het congres. De daadwerkelijke publicatie moet nog volgen, waardoor de volledige resultaten nog niet openbaar zijn en gecontroleerd kunnen worden door onafhankelijke artsen en onderzoekers.
  • De follow-up van het onderzoek is vooralsnog slechts 4 jaar. Het is hopen op een langere follow-up, zeker gezien het feit dat de 2 groepen richting het einde van het onderzoek wel langzaam lijken te gaan verschillen. Het is interessant te zien wat er gebeurt na 4 jaar.
  • Er volgt nog een interessante ‘substudie’ (genaamd CIAO-ISCHEMIA) waarbij specifiek wordt gekeken naar patiënten die wel pijn op de borst hadden, maar geen vernauwingen in de grote kransslagaderen.
  • In de Amerikaanse media wordt veel gesproken over een mogelijk financiële voordeel bij behandeling met medicijnen. Cijfers hierover zijn nog niet gepubliceerd, maar zullen waarschijnlijk binnenkort volgen.

Samengevat toont dit onderzoek aan dat bij patiënten met pijn op de borst een medicamenteuze behandeling net zo veilig is als een interventionele behandeling. Wel is er een grotere kans op vermindering van klachten na een interventie. De volledige onderzoeksresultaten zullen een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan ‘shared decision making’, waarbij arts en patiënt samen de voor deze patiënt meest geschikte behandeling kiezen.

Geschreven door: Tamara Aipassa, interventiecardioloog
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

  • Verklaring belangenverstrengeling: Dr Aipassa is interventiecardioloog en behandelt in die functie patiënten met hartklachten, ook door het uitvoeren van dotters. Zij is niet betrokken bij het onderzoek en heeft geen andere financiële belangen bij bovenstaand bericht.

“Alzheimer-medicijn lijkt aan te slaan: ‘Dit is een mega-stap’”

Vrijwel alle media schrijven over een mogelijk nieuw medicijn tegen de ziekte van Alzheimer. Dit nadat een medicijnfabrikant bekendmaakte dat het toestemming heeft gevraagd om het middel ‘aducanumab’ op de Amerikaanse markt te brengen. Het medicijn kan de ziekte niet genezen, maar zou het ziekteproces mogelijk kunnen vertragen.
Eerder dit jaar bleek nog dat het medicijn onvoldoende werkte, waarna onderzoek naar de werkzaamheid werd gestopt. Uit “een nieuwe analyse van aanvullende gegevens” zou nu blijken dat het medicijn toch wel zou werken.
Het is belangrijk hier direct enkele kanttekeningen bij te plaatsen:

  1. De onderzoeksresultaten waar de werkzaamheid uit zou blijken, zijn nog niet gepubliceerd (en dus niet openbaar om onafhankelijk te worden beoordeeld)
  2. Het medicijn zou een verbetering geven van de score die patiënten behaalden op een score-lijst voor onder meer het denkvermogen (die verbetering noemt men ‘statistisch significant’). Dat betekent echter nog niet direct dat de patiënten zich ook merkbaar beter gaan voelen door het medicijn (dat noemt men ‘klinisch relevant’)
  3. Het zal naar verwachting nog lange tijd duren voor het medicijn, als het inderdaad werkzaam blijkt, op de Europese markt beschikbaar komt

De ziekte van Alzheimer is op dit moment nog niet te genezen of af te remmen. Er zijn wel enkele medicijnen beschikbaar, maar die onderdrukken alleen sommige ziekteverschijnselen. Beschikbaarheid van een medicijn dat het ziekteproces merkbaar zou vertragen, zou daarom inderdaad een grote stap zijn. Voor daar daadwerkelijk sprake van is, zullen allereerst de volledige onderzoeksresultaten openbaar gemaakt moeten worden. Dit zal naar verwachting aan het eind van dit jaar gebeuren.

Lees voor meer informatie ook dit uitgebreidere bericht in NRC, of dit artikel in Medisch Contact.

Geschreven door: redactie
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

“Met gekweekte tumor voorspellen of chemo aanslaat”

“Voor het eerst is het gelukt vooraf te voorspellen of een chemotherapie wel of niet gaat aanslaan bij kankerpatiënten”, aldus NRC. Op basis van tumorweefsel van patiënten met uitgezaaide darmkanker ‘kweekten’ onderzoekers ‘mini-tumoren’, zodat zij in het laboratorium konden ‘uitproberen’ wat de reactie van de tumorcellen op bepaalde chemotherapie zou zijn. Hiermee hoopten zij van tevoren te kunnen bepalen bij welke patiënten chemotherapie zeker níet zou werken, zodat die patiënten nare bijwerkingen bespaard zouden kunnen blijven. Van het middel irinotecan bleek vrij goed te kunnen worden voorspeld of het (vrijwel) zeker géén effect zou hebben op de tumor. Andersom was dit niet het geval: als de mini-tumor goed reageerde op het middel was dit niet per se het geval bij de tumor in de patiënt. Bij de andere chemotherapie (5-fluorouracil en oxaliplatin) kon niet worden voorspeld of deze wel of niet zou aanslaan. De onderzoekers stellen daarom dat hun methode op dit moment alleen gebruikt zou kunnen worden om te voorspellen of irinotecan níet werkzaam zal zijn. Het is dus nog geheel niet te voorspellen of een chemotherapie zeker wél zal werken, zoals het nieuwsbericht suggereert.
Het is belangrijk te vermelden dat dit onderzoek zich in een nog experimentele fase bevindt. Zo bleek het bijvoorbeeld bij een op de drie patiënten niet mogelijk om een ‘mini-tumor’ te kweken. Volgens NRC hopen de onderzoekers “dat de mini-tumortest uitgebreid kan worden naar andere soorten kanker en dat er in de toekomst ook de werking van experimentele medicijnen op kan worden getest, voordat ze aan de patiënt worden gegeven.” Voor nu zal eerst nog moeten blijken of de onderzoeksresultaten op grotere schaal bevestigd kunnen worden voor de eerste toepassing in de dagelijkse praktijk zal kunnen plaatsvinden.

Geschreven door: redactie
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

“Meisjes van 16 die aan de pil zijn hebben vaker depressieve gevoelens”

Dat kopte RTL Nieuws naar aanleiding van ons onderzoek naar pilgebruik en depressieve klachten bij jonge vrouwen.

Een review door: Anouk de Wit, onderzoekster Universitair Medisch Centrum Groningen
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier  (N.B.: Anouk de Wit is mede-auteur van deze originele bron

Lees meer

“‘Mogelijk kankerverwekkende’ maagzuurremmers teruggeroepen”

Meerdere media waaronder De Telegraaf melden dat “een groot deel van de maagzuurremmers met ranitidine wordt teruggeroepen van de Nederlandse markt”. Ranitidine is een medicijn dat zowel op recept als vrij verkrijgbaar is.
Medicijnfabrikanten moeten al hun medicijnen onderzoeken op mogelijke verontreiniging. Nu blijkt dat ranitidine op verschillende plekken wereldwijd verontreinigd is met de “mogelijk kankerverwekkende” stof NDMA. Het is niet zeker of de ranitidinegeneesmiddelen die in Nederland verkrijgbaar zijn ook verontreinigd zijn. Volgens de Inspectie voor Gezondheidszorg en Jeugd wordt het risico voor gebruikers van ranitidine op basis van de huidige beschikbare informatie ingeschat als “zeer klein”. Voor alle zekerheid worden nu alle middelen met ranitidine teruggeroepen. Mensen die ranitidine op recept hebben gekregen worden hierover geïnformeerd door hun apotheek. Soms wordt ranitidine ook zelf gemaakt door een apotheek. Het gaat dan om een drank met ranitidine, met name gebruikt door kinderen. De grondstof die daarvoor nodig is, valt in sommige gevallen ook onder de terugroepactie.
Volgens het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen is het onvermijdelijk dat er nu een tekort aan ranitidine ontstaat, maar zijn er voldoende alternatieve geneesmiddelen beschikbaar.

Lees voor meer informatie dit uitgebreide bericht op de website van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd.

Geschreven door: redactie
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

“Immuunmedicijn blijkt ouderen jaren jonger te maken”

De Volkskrant schrijft over resultaten van een klein Amerikaans onderzoek. Uit een experiment bij negen gezonde 50-plussers die drie verschillende medicijnen kregen voorgeschreven, bleek “de chemische verpakking van het dna wat ‘jonger’ geworden”. Het is nog geheel onduidelijk wat dit in de praktijk betekent. Zo is bijvoorbeeld niet bekend wat de voor- of nadelen op langere termijn zijn, of mensen de medicijnen moeten blijven gebruiken voor dit ‘verjongende’ effect en is bovendien de vraag of deze mensen ook echt langer zouden leven.
Onderzoekers zijn enthousiast over de ontdekking, vooral omdat deze aanleiding zal geven tot verder onderzoek. Maar het onderzoek zal er niet toe leiden dat gezonde mensen nu medicijnen moeten gaan slikken: het is nog veel te vroeg om nu al te stellen dat medicatie ‘ouderen jaren jonger maakt’.

Lees voor meer informatie dit uitgebreide bericht van onze collega’s van Gezondheid en Wetenschap.

Geschreven door: redactie
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

“Door muziek bij operatie minder kans op verslaving aan pijnstillers”

Verschillende media melden dat patiënten die voor, tijdens en na een operatie via een koptelefoon muziek luisteren, minder zware pijnmedicatie nodig hebben. De kop van het bericht op NU.nl klopt niet: er is geen onderzoek gedaan naar de kans op het verslaafd raken aan pijnmedicatie. Die ‘zware pijnstillers’, morfine-achtige middelen, kunnen bij een klein percentage patiënten (vooral bij langdurig gebruik) inderdaad verslavend zijn. Het is echter niet zo, zoals in de verschillende nieuwsberichten doorklinkt, dat patiënten zomaar worden blootgesteld aan zware verslavende pijnstillers. Goede pijnstilling na een operatie is bijvoorbeeld essentieel voor een goed herstel. Mogelijk kan het luisteren van muziek rondom de operatie hier dus aan bijdragen.

Lees voor meer informatie dit uitgebreide bericht van onze collega’s van Gezondheid & Wetenschap.

Geschreven door: redactie
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

“Vrouw hoeft maar half zoveel hartmedicatie te slikken als man”

De Volkskrant meldt dat “vrouwen met hartfalen gebaat zijn bij een veel lagere dosering van de twee belangrijkste typen hartmedicatie dan de internationale cardiologierichtlijn nu voorschrijft”. Er is steeds meer aandacht voor man-vrouwverschillen met betrekking tot – met name – hartklachten. Op dit moment maken de meeste richtlijnen nog geen onderscheid tussen mannen en vrouwen, maar de onderzoekers hopen dat dit onderzoek bijdraagt aan de reeds lopende discussie. De Nederlandse hoogleraar cardiologie Angela Maas is een van de voornaamste wetenschappers die zich met dit onderwerp bezighoudt. Zij prijst de onderzoekers, maar merkt wel op dat de richtlijnen pas moeten worden aangepast nadat vervolgonderzoek heeft plaatsgevonden.
Vrouwen die een lagere dosering van hun medicatie willen overwegen kunnen dit met hun eigen arts bespreken.

Geschreven door: redactie
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier