Medicatie

“Onderzoek: hartoperatie niet per se nodig, medicatie werkt vaak net zo goed”

Verschillende media waaronder de NOS melden dat hartpatiënten die nu standaard een operatie ondergaan vaak net zo goed af zijn met alleen medicijnen. De berichten zijn gebaseerd op een Amerikaans onderzoek dat recent is gepresenteerd tijdens een groot internationaal cardiologie congres (American Heart Association 2019).

In de basis gaat het om de volgende discussie:
Als een patiënt pijn op de borst heeft op basis van zuurstof gebrek in het hart, kan dat veroorzaakt worden door vernauwingen in de grote kransslagaderen (op basis van aderverkalking). Hiervoor zijn er twee behandelstrategieën: met medicijnen of door een ingreep. Een ingreep kan een dotter (ook wel: PCI) zijn of omleidingen middels een open hart operatie (bypass of CABG). Het werk van een dokter is erop gericht de patiënt langer te laten leven, en/of zich beter te laten voelen. Een veel voorkomende gedachte bij zowel artsen als patiënten is dat een ingreep voor een betere overleving zorgt in vergelijking met de behandeling met enkel medicijnen. Echter diverse onderzoeken in het verleden laten hierover tegenstrijdige resultaten zien.

Voor het onderzoek werden beide behandelstrategieën met elkaar vergeleken bij ruim 5000 patiënten. Deze patiënten hadden stabiele klachten van pijn op de borst door zuurstof tekort. Patiënten mochten niet meedoen aan het onderzoek als ze op dat moment een hartinfarct hadden of er recent een hadden gehad, als ze een verminderde pompfunctie van het hart hadden, of als ze een vernauwing in een zeer belangrijk eerste deel van de linker kransslagader hadden.

De resultaten van het onderzoek laten zien dat bij deze specifieke groep patiënten, een ingreep (dotter of bypass) niet zorgt voor een betere overleving of minder hartinfarcten na 4 jaar, dan de behandeling met enkel medicijnen. Wel heeft de groep die een ingreep krijgt hierna een grotere kans op minder klachten van pijn op de borst dan de met medicijnen behandelde groep.

Enkele punten van aandacht hierbij:

  • Het onderzoek is vooralsnog enkel gepresenteerd op het congres. De daadwerkelijke publicatie moet nog volgen, waardoor de volledige resultaten nog niet openbaar zijn en gecontroleerd kunnen worden door onafhankelijke artsen en onderzoekers.
  • De follow-up van het onderzoek is vooralsnog slechts 4 jaar. Het is hopen op een langere follow-up, zeker gezien het feit dat de 2 groepen richting het einde van het onderzoek wel langzaam lijken te gaan verschillen. Het is interessant te zien wat er gebeurt na 4 jaar.
  • Er volgt nog een interessante ‘substudie’ (genaamd CIAO-ISCHEMIA) waarbij specifiek wordt gekeken naar patiënten die wel pijn op de borst hadden, maar geen vernauwingen in de grote kransslagaderen.
  • In de Amerikaanse media wordt veel gesproken over een mogelijk financiële voordeel bij behandeling met medicijnen. Cijfers hierover zijn nog niet gepubliceerd, maar zullen waarschijnlijk binnenkort volgen.

Samengevat toont dit onderzoek aan dat bij patiënten met pijn op de borst een medicamenteuze behandeling net zo veilig is als een interventionele behandeling. Wel is er een grotere kans op vermindering van klachten na een interventie. De volledige onderzoeksresultaten zullen een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan ‘shared decision making’, waarbij arts en patiënt samen de voor deze patiënt meest geschikte behandeling kiezen.

Geschreven door: Tamara Aipassa, interventiecardioloog
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

  • Verklaring belangenverstrengeling: Dr Aipassa is interventiecardioloog en behandelt in die functie patiënten met hartklachten, ook door het uitvoeren van dotters. Zij is niet betrokken bij het onderzoek en heeft geen andere financiële belangen bij bovenstaand bericht.

“Alzheimer-medicijn lijkt aan te slaan: ‘Dit is een mega-stap’”

Vrijwel alle media schrijven over een mogelijk nieuw medicijn tegen de ziekte van Alzheimer. Dit nadat een medicijnfabrikant bekendmaakte dat het toestemming heeft gevraagd om het middel ‘aducanumab’ op de Amerikaanse markt te brengen. Het medicijn kan de ziekte niet genezen, maar zou het ziekteproces mogelijk kunnen vertragen.
Eerder dit jaar bleek nog dat het medicijn onvoldoende werkte, waarna onderzoek naar de werkzaamheid werd gestopt. Uit “een nieuwe analyse van aanvullende gegevens” zou nu blijken dat het medicijn toch wel zou werken.
Het is belangrijk hier direct enkele kanttekeningen bij te plaatsen:

  1. De onderzoeksresultaten waar de werkzaamheid uit zou blijken, zijn nog niet gepubliceerd (en dus niet openbaar om onafhankelijk te worden beoordeeld)
  2. Het medicijn zou een verbetering geven van de score die patiënten behaalden op een score-lijst voor onder meer het denkvermogen (die verbetering noemt men ‘statistisch significant’). Dat betekent echter nog niet direct dat de patiënten zich ook merkbaar beter gaan voelen door het medicijn (dat noemt men ‘klinisch relevant’)
  3. Het zal naar verwachting nog lange tijd duren voor het medicijn, als het inderdaad werkzaam blijkt, op de Europese markt beschikbaar komt

De ziekte van Alzheimer is op dit moment nog niet te genezen of af te remmen. Er zijn wel enkele medicijnen beschikbaar, maar die onderdrukken alleen sommige ziekteverschijnselen. Beschikbaarheid van een medicijn dat het ziekteproces merkbaar zou vertragen, zou daarom inderdaad een grote stap zijn. Voor daar daadwerkelijk sprake van is, zullen allereerst de volledige onderzoeksresultaten openbaar gemaakt moeten worden. Dit zal naar verwachting aan het eind van dit jaar gebeuren.

Lees voor meer informatie ook dit uitgebreidere bericht in NRC, of dit artikel in Medisch Contact.

Geschreven door: redactie
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

“Met gekweekte tumor voorspellen of chemo aanslaat”

“Voor het eerst is het gelukt vooraf te voorspellen of een chemotherapie wel of niet gaat aanslaan bij kankerpatiënten”, aldus NRC. Op basis van tumorweefsel van patiënten met uitgezaaide darmkanker ‘kweekten’ onderzoekers ‘mini-tumoren’, zodat zij in het laboratorium konden ‘uitproberen’ wat de reactie van de tumorcellen op bepaalde chemotherapie zou zijn. Hiermee hoopten zij van tevoren te kunnen bepalen bij welke patiënten chemotherapie zeker níet zou werken, zodat die patiënten nare bijwerkingen bespaard zouden kunnen blijven. Van het middel irinotecan bleek vrij goed te kunnen worden voorspeld of het (vrijwel) zeker géén effect zou hebben op de tumor. Andersom was dit niet het geval: als de mini-tumor goed reageerde op het middel was dit niet per se het geval bij de tumor in de patiënt. Bij de andere chemotherapie (5-fluorouracil en oxaliplatin) kon niet worden voorspeld of deze wel of niet zou aanslaan. De onderzoekers stellen daarom dat hun methode op dit moment alleen gebruikt zou kunnen worden om te voorspellen of irinotecan níet werkzaam zal zijn. Het is dus nog geheel niet te voorspellen of een chemotherapie zeker wél zal werken, zoals het nieuwsbericht suggereert.
Het is belangrijk te vermelden dat dit onderzoek zich in een nog experimentele fase bevindt. Zo bleek het bijvoorbeeld bij een op de drie patiënten niet mogelijk om een ‘mini-tumor’ te kweken. Volgens NRC hopen de onderzoekers “dat de mini-tumortest uitgebreid kan worden naar andere soorten kanker en dat er in de toekomst ook de werking van experimentele medicijnen op kan worden getest, voordat ze aan de patiënt worden gegeven.” Voor nu zal eerst nog moeten blijken of de onderzoeksresultaten op grotere schaal bevestigd kunnen worden voor de eerste toepassing in de dagelijkse praktijk zal kunnen plaatsvinden.

Geschreven door: redactie
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

“Meisjes van 16 die aan de pil zijn hebben vaker depressieve gevoelens”

Dat kopte RTL Nieuws naar aanleiding van ons onderzoek naar pilgebruik en depressieve klachten bij jonge vrouwen.

Een review door: Anouk de Wit, onderzoekster Universitair Medisch Centrum Groningen
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier  (N.B.: Anouk de Wit is mede-auteur van deze originele bron

Lees meer

“‘Mogelijk kankerverwekkende’ maagzuurremmers teruggeroepen”

Meerdere media waaronder De Telegraaf melden dat “een groot deel van de maagzuurremmers met ranitidine wordt teruggeroepen van de Nederlandse markt”. Ranitidine is een medicijn dat zowel op recept als vrij verkrijgbaar is.
Medicijnfabrikanten moeten al hun medicijnen onderzoeken op mogelijke verontreiniging. Nu blijkt dat ranitidine op verschillende plekken wereldwijd verontreinigd is met de “mogelijk kankerverwekkende” stof NDMA. Het is niet zeker of de ranitidinegeneesmiddelen die in Nederland verkrijgbaar zijn ook verontreinigd zijn. Volgens de Inspectie voor Gezondheidszorg en Jeugd wordt het risico voor gebruikers van ranitidine op basis van de huidige beschikbare informatie ingeschat als “zeer klein”. Voor alle zekerheid worden nu alle middelen met ranitidine teruggeroepen. Mensen die ranitidine op recept hebben gekregen worden hierover geïnformeerd door hun apotheek. Soms wordt ranitidine ook zelf gemaakt door een apotheek. Het gaat dan om een drank met ranitidine, met name gebruikt door kinderen. De grondstof die daarvoor nodig is, valt in sommige gevallen ook onder de terugroepactie.
Volgens het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen is het onvermijdelijk dat er nu een tekort aan ranitidine ontstaat, maar zijn er voldoende alternatieve geneesmiddelen beschikbaar.

Lees voor meer informatie dit uitgebreide bericht op de website van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd.

Geschreven door: redactie
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

“Immuunmedicijn blijkt ouderen jaren jonger te maken”

De Volkskrant schrijft over resultaten van een klein Amerikaans onderzoek. Uit een experiment bij negen gezonde 50-plussers die drie verschillende medicijnen kregen voorgeschreven, bleek “de chemische verpakking van het dna wat ‘jonger’ geworden”. Het is nog geheel onduidelijk wat dit in de praktijk betekent. Zo is bijvoorbeeld niet bekend wat de voor- of nadelen op langere termijn zijn, of mensen de medicijnen moeten blijven gebruiken voor dit ‘verjongende’ effect en is bovendien de vraag of deze mensen ook echt langer zouden leven.
Onderzoekers zijn enthousiast over de ontdekking, vooral omdat deze aanleiding zal geven tot verder onderzoek. Maar het onderzoek zal er niet toe leiden dat gezonde mensen nu medicijnen moeten gaan slikken: het is nog veel te vroeg om nu al te stellen dat medicatie ‘ouderen jaren jonger maakt’.

Lees voor meer informatie dit uitgebreide bericht van onze collega’s van Gezondheid en Wetenschap.

Geschreven door: redactie
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

“Door muziek bij operatie minder kans op verslaving aan pijnstillers”

Verschillende media melden dat patiënten die voor, tijdens en na een operatie via een koptelefoon muziek luisteren, minder zware pijnmedicatie nodig hebben. De kop van het bericht op NU.nl klopt niet: er is geen onderzoek gedaan naar de kans op het verslaafd raken aan pijnmedicatie. Die ‘zware pijnstillers’, morfine-achtige middelen, kunnen bij een klein percentage patiënten (vooral bij langdurig gebruik) inderdaad verslavend zijn. Het is echter niet zo, zoals in de verschillende nieuwsberichten doorklinkt, dat patiënten zomaar worden blootgesteld aan zware verslavende pijnstillers. Goede pijnstilling na een operatie is bijvoorbeeld essentieel voor een goed herstel. Mogelijk kan het luisteren van muziek rondom de operatie hier dus aan bijdragen.

Lees voor meer informatie dit uitgebreide bericht van onze collega’s van Gezondheid & Wetenschap.

Geschreven door: redactie
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

“Vrouw hoeft maar half zoveel hartmedicatie te slikken als man”

De Volkskrant meldt dat “vrouwen met hartfalen gebaat zijn bij een veel lagere dosering van de twee belangrijkste typen hartmedicatie dan de internationale cardiologierichtlijn nu voorschrijft”. Er is steeds meer aandacht voor man-vrouwverschillen met betrekking tot – met name – hartklachten. Op dit moment maken de meeste richtlijnen nog geen onderscheid tussen mannen en vrouwen, maar de onderzoekers hopen dat dit onderzoek bijdraagt aan de reeds lopende discussie. De Nederlandse hoogleraar cardiologie Angela Maas is een van de voornaamste wetenschappers die zich met dit onderwerp bezighoudt. Zij prijst de onderzoekers, maar merkt wel op dat de richtlijnen pas moeten worden aangepast nadat vervolgonderzoek heeft plaatsgevonden.
Vrouwen die een lagere dosering van hun medicatie willen overwegen kunnen dit met hun eigen arts bespreken.

Geschreven door: redactie
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

“Preventief slikken van ‘polypil’ verkleint de kans op een hartkwaal bij 50-plussers”

“Een grensverleggend idee dat de gangbare medische praktijk op zijn kop zet”, aldus de Volkskrant. Onderzoek in Iran naar de preventie van hart- en vaatziekten, waarbij de helft van een groep 50-plussers een zogeheten ‘polypil’ – een combinatie van aspirine, bloeddruk- en cholesterolverlagers –  kreeg, zou “zeer indrukwekkende en solide” resultaten laten zien. Uit de resultaten van het onderzoek blijkt dat liefst 35 mensen vijf jaar lang deze ‘polypil’ moeten slikken om één ernstige complicatie van hart- en vaatziekten te voorkómen. Dat betekent dus dat 34 gezonde mensen vijf jaar lang de pil voor niets slikken. Het lijkt daarmee onwaarschijnlijk dat ‘de polypil’ nu echt het “grensverleggende idee” is waar de Volkskrant over schrijft.

Geschreven door: redactie
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

Lees meer

“Wetenschappers bezorgd over ‘te gemakkelijk’ melatoninegebruik onder jonge tieners”

Gisteren schreef de Volkskrant over het ‘slaapmiddel’ melatonine. Uit onderzoek door het Rotterdamse Erasmus MC blijkt dat veel jongeren het vrij verkrijgbare middel gebruiken om in slaap te komen. Maar onjuist gebruik kan leiden tot verschillende klachten en vooral juist ook méér slaapproblemen. De onderzoekers pleiten er daarom voor melatonine alleen op recept verkrijgbaar te maken. Wie melatonine wil gaan gebruiken, kan dat daarom het beste eerst bespreken met zijn of haar huisarts.

Geschreven door: redactie
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

Meer lezen? Het nieuwsbericht in de Volkskrant beschrijft onzes inziens al de belangrijkste informatie. Voor meer informatie over slaapproblemen kun je terecht op de website van Thuisarts.

“Plastablet kan huidkanker bevorderen”

*Dokter Media schreef deze in het kort na een tip van internist Abel Thijs

Eind 2018 verschenen verschillende nieuwsberichten over het medicijn hydrochloorthiazide. Dit naar aanleiding van een melding van het het College ter Bevordering van Geneesmiddelen (CBG): uit onderzoek zou blijken dat het ‘plastablet’ het risico op het ontstaan van huidkanker verhoogt. Het gaat daarbij om twee vormen van huidkanker: het basaalcelcarcinoom en het plaveiselcelcarcinoom. Hydrochloorthiazide verhoogt waarschijnlijk de zonlichtgevoeligheid van de huid, waardoor het risico op huidkanker zou kunnen toenemen.

Alle berichten benadrukken echter dat dit niet direct een reden is om te stoppen met het gebruik van hydrochloorthiazide. Dit heeft verschillende redenen:

  • Ook zonder gebruik van hydrochloorthiazide lopen mensen het risico deze vormen van huidkanker te krijgen
  • Gebruik van hydrochloorthiazide doet dit risico maar een beetje toenemen
  • De genoemde vormen van huidkanker zijn doorgaans goed te behandelen

Het lijkt er daarom op dat voor de meeste patiënten de voordelen van het gebruik van hydrochloorthiazide zwaarder zullen wegen dan de nadelen ervan. Dit werd onlangs nog eens benadrukt in een artikel in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde, waarin het verhoogde risico op huidkanker verder genuanceerd werd.

Alleen in bepaalde gevallen, zoals bij mensen die al vaker huidkanker hebben gehad, zou het stoppen met het medicijn mogelijk raadzaam zijn. Mensen die hydrochloorthiazide gebruiken worden daarom geadviseerd het medicijn gewoon te blijven gebruiken en alleen te stoppen na overleg met hun arts. Het blijft daarnaast onverminderd belangrijk te letten op goede bescherming tegen UV-straling van zonlicht.

Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

“Autistische kinderen vertonen socialer gedrag door neusspray”

Vorige week schreef onder andere De Volkskrant over “een potentiële doorbraak”: “een neusspray die kinderen met autisme socialer maakt”. Deze nieuwsberichten zijn gebaseerd op onderzoek door de Universiteit van Stanford.

Review door: redactie
Link naar nieuwsbericht: klik hier
Link naar originele bron: klik hier

Lees meer